“Đắp chiếu” vì phạm đến hàng nghìn hecta đất canh tác

Notre-Dame-des-Landes là dự án siêu sân bay có tổng chi phí ước tính 730 triệu euro của Pháp. Mục tiêu là phục vụ vùng Bretagne và Pays de la Loire, giải quyết tình trạng quá tải dự kiến của sân bay Nantes-Atlantique bằng cách chuyển hoạt động thương mại sang địa điểm mới ở phía tây bắc thành phố.

Sau hơn nửa thế kỷ bàn bạc (từ 1963), Chính phủ Pháp ngày 17/1/2018 tuyên bố từ bỏ dự án sân bay mới gần thành phố Nantes, dù một cuộc trưng cầu ý dân địa phương từng ủng hộ.

Những mâu thuẫn giữa nông dân, nhà bảo vệ môi trường và nhà nước kéo dài nhiều thập kỷ, biến một vùng đồng quê miền Tây nước Pháp thành “vùng đất phải bảo vệ” nổi tiếng thế giới.

Hủy bỏ xây dựng sân bay vì đụng tới quỹ đất nông nghiệp

Tầm vóc của công trình này khá lớn, bao trùm 1.650 ha (rộng gấp 3 lần diện tích 544 ha của sân bay quốc tế Nội Bài tại Hà Nội). Trong đó 1.239 ha thuộc hợp đồng nhượng quyền sân bay, gồm 776 ha công trình hàng không và khoảng 463 ha dành cho các biện pháp bảo vệ môi trường. Việc xây dựng và khai thác được giao cho liên doanh AGO của Tập đoàn Vinci.

Tuy nhiên, dự án trăm triệu euro này vấp phải sự phản đối mạnh mẽ.

Với những người phản đối, 1.650 ha ấy là đất canh tác và đầm lầy chứ không phải khoảng trống chờ bê tông. Một nhà địa lý học Pháp mô tả việc tiêu tốn 1.650 ha đất nông nghiệp là một sự phi lý cả về kinh tế lẫn sinh thái.

Theo đó, khu vực này là hệ đồng cỏ ẩm và bocage (hàng rào cây xanh quanh ruộng) có đa dạng sinh học cao, nơi sinh sống của nhiều loài lưỡng cư như sa giông mào lớn.

Điều khiến dự án khó triển khai còn là chuyện đất đai. Trong 1.650 ha đó, chỉ khoảng 800 ha thuộc sở hữu của AGO-Vinci, và hơn 700 ha vẫn nằm trong tay các chủ sở hữu tư nhân từ chối bị thu hồi dù quyết định công ích năm 2008 đã có.

Từ năm 2009, nhiều nhóm sinh thái và hoạt động xã hội dựng nhà tạm, rào chắn tại khu vực này, biến nó thành ZAD (Zone à défendre, “vùng phải bảo vệ”). Năm 2013, khoảng 40.000 người đã tạo thành một vòng tay quanh khu đất.

Các biện pháp tư pháp không tháo gỡ được xung đột. Nhiều vụ kiện của người phản đối bị bác, nhưng áp lực xã hội chưa bao giờ giảm. Những cuộc giải tỏa bằng lực lượng an ninh cũng không dập tắt phong trào.

Cuối cùng, vào ngày 17/1/2018, Pháp tuyên bố bỏ dự án “sau 50 năm do dự” và chuyển sang cải tạo sân bay Nantes-Atlantique.

Khi dự án bị hủy, Chính phủ cho biết khu đất sẽ giữ vai trò nông nghiệp, và nông dân từng bị thu hồi đất có thể nhận lại nếu muốn.

Tham khảo: The Local (Fr)