Ông Zelensky liên tiếp cầu viện, Nga lên tiếng

Ukraine cạn tên lửa Patriot, tên lửa Nga xuyên thủng phòng tuyến

Nguồn tin thân cận của CNN hôm thứ Năm 15/10 tiết lộ Ukraine đã hết tên lửa đánh chặn dành cho hệ thống Patriot do Mỹ sản xuất. Đây là một trong số ít loại vũ khí phòng không mà Kyiv có khả năng sử dụng để đánh chặn tên lửa đạn đạo của Nga.

Mức độ nghiêm trọng của tình trạng thiếu hụt này thể hiện trong đợt tập kích của Nga vào đêm trước đó. Tên lửa đạn đạo Nga đã đánh trúng ba nhà máy điện tại Kiev, đồng thời nhắm vào cơ sở hạ tầng năng lượng ở Kharkiv. 

Nguồn tin nói với CNN rằng “hầu hết các tên lửa đạn đạo từ đợt tấn công cuối cùng đều không bị đánh chặn do thiếu tên lửa (đánh chặn).”

Trước đó, Không quân Ukraine cho biết lực lượng này đã đánh chặn được 4 tên lửa đạn đạo Nga trong đợt tập kích. Tuy nhiên, theo nguồn tin của CNN, Ukraine sau đó đã rơi vào tình trạng cạn kiệt tên lửa đánh chặn Patriot.

Đây không phải lần đầu tiên Kiev đối mặt với nguy cơ tương tự. Trong nhiều tháng qua, Tổng thống Volodymyr Zelensky liên tục cảnh báo về tình trạng thiếu tên lửa Patriot, đồng thời tìm cách thuyết phục các đồng minh cung cấp thêm đạn đánh chặn.

Hồi giữa tháng 8, CNN là hãng truyền thông đầu tiên được tiếp cận một hệ thống Patriot trên lãnh thổ Ukraine. Khi đó, các quan chức Ukraine tiết lộ kho tên lửa đánh chặn của nước này gần như đã cạn kiệt.

Ông Zelensky nói với CNN rằng mỗi ngày ông đều dành thời gian cho “hàng triệu” cuộc gọi điện thoại với các đồng minh nhằm đàm phán những thỏa thuận mua thêm tên lửa Patriot. Theo nhà lãnh đạo Ukraine, vào thời điểm đó, Kiev chỉ có một phần mười số tên lửa đánh chặn mà nước này đang rất cần.

Một tháng sau, ông Zelensky đưa ra thông tin lạc quan hơn khi cho biết Ukraine “sẽ nhận được giấy phép sản xuất tên lửa Patriot” từ Mỹ. Tuy nhiên, Tổng thống Trump cuối cùng không xác nhận liệu Washington có chấp thuận đề xuất này hay không, và giấy phép đã không được cấp.

Khó khăn của Ukraine càng lớn khi tên lửa đánh chặn Patriot vừa đắt đỏ, vừa khan hiếm trên thị trường toàn cầu. Các quốc gia khác cũng phải sử dụng kho dự trữ để củng cố năng lực phòng thủ, trong bối cảnh xung đột tại Iran làm gia tăng nhu cầu đối với các loại vũ khí này.

Ông Zelensky cầu viện, ông Trump cảnh báo cắt hỗ trợ

Tình trạng thiếu tên lửa Patriot diễn ra giữa lúc căng thẳng giữa Washington và Kiev leo thang vì các cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào cơ sở năng lượng Nga.

Trong những ngày gần đây, chính quyền ông Trump đạt được một thỏa thuận liên quan đến việc nhập khẩu dầu diesel từ Nga, đồng thời gia tăng sức ép buộc Ukraine ngừng tấn công các cơ sở dầu mỏ của Moscow.

Ông Zelensky cho biết mình cảm thấy bị phản bội bởi thỏa thuận giữa ông Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin. Nhà lãnh đạo Ukraine sau đó tuyên bố Kiev sẽ tiếp tục tấn công các nhà máy lọc dầu của Nga.

Trong cuộc phỏng vấn với Financial Times, ông Zelensky nói Ukraine chỉ có thể đồng ý ngừng các cuộc tấn công nhằm vào cơ sở năng lượng Nga nếu nhận được thêm tên lửa đánh chặn Patriot. Ông cũng chỉ trích cách Washington phản ứng trước những yêu cầu tăng cường phòng không của Kiev.

Ông nói thêm rằng “khi ông yêu cầu tăng cường phòng không, phản ứng của Mỹ là làm suy yếu dịch vụ Starlink”.

Trong tuyên bố công khai hôm thứ Tư 14/10, ông Zelensky tiếp tục kêu gọi Washington hỗ trợ thêm vũ khí phòng không: “Tổng thống Mỹ có tất cả các công cụ hiệu quả và cần thiết để thúc đẩy hòa bình thông qua sức mạnh, công lý và áp lực lên đối phương. Chúng tôi yêu cầu thêm các gói tên lửa đánh chặn Patriot cho Ukraine.”

Về phía Nga, theo RT, phát biểu với các phóng viên sau hội nghị thượng đỉnh khu vực tại Baku, Azerbaijan hôm thứ Năm 15/10, Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov cho biết Moscow đã ủng hộ thỏa thuận do ông Trump đề xuất, trong khi ông Zelensky tiếp tục tìm kiếm vũ khí của Mỹ để thực hiện các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Nga, bao gồm cả các nhà máy lọc dầu.

“Thỏa thuận đã được đề xuất và chúng tôi ủng hộ nó”, ông Lavrov đồng thời cáo buộc ông Zelensky lại đòi thêm tên lửa cho hệ thống Patriot do Mỹ sản xuất để tiếp tục tấn công các cơ sở năng lượng của Nga, bao gồm cả các nhà máy lọc dầu.

“Đây là một thách thức trực tiếp… đối với Tổng thống Trump”, ông Lavrov nói thêm.

Trước đó, hai quan chức châu Âu nói với CNN rằng chính quyền Trump đã cảnh báo Ukraine và các đồng minh châu Âu về khả năng đình chỉ việc mua vũ khí Mỹ và chia sẻ thông tin tình báo nếu Kiev không chấm dứt các cuộc tấn công sâu vào cơ sở năng lượng Nga.

Theo các quan chức này, những cảnh báo từ Bộ Ngoại giao và Lầu Năm Góc được chuyển tới giới chức Ukraine và châu Âu vào cuối tuần, trong đó có các liên lạc trực tiếp giữa quân đội Mỹ với chỉ huy Ukraine.

Nếu Washington đình chỉ việc cung cấp vũ khí thông qua Danh sách Yêu cầu Ưu tiên của Ukraine (PURL), cơ chế cho phép các nước châu Âu tài trợ mua vũ khí Mỹ cho Kiev, những lô tên lửa Patriot trong tương lai cũng có thể bị ảnh hưởng.

Ông Trump khẳng định Mỹ chưa bao giờ ngừng chia sẻ thông tin tình báo với Ukraine. Tuy nhiên, những diễn biến trên thực địa đang làm dấy lên câu hỏi liệu mức độ hỗ trợ có bị thu hẹp hoặc thông tin có được cung cấp kịp thời như trước hay không.

Theo CNN, ông Zelensky đã hai lần tuyên bố Ukraine không nhận được những cảnh báo thường lệ từ các đối tác trước các cuộc tấn công tên lửa đạn đạo của Nga.

Starshield gián đoạn, “món quà” dành cho Nga

Bên cạnh tình trạng thiếu tên lửa Patriot và những bất định về chia sẻ tình báo, Ukraine còn phải đối mặt với sự gián đoạn trong hoạt động của Starshield, phiên bản quân sự của hệ thống liên lạc vệ tinh Starlink do tỷ phú Elon Musk phát triển.

Theo CNN, đây là “món quà” dành cho Nga trong bối cảnh Tổng thống Trump đang gây sức ép lên Ukraine.

Giới chức Ukraine cho biết họ bất ngờ trước việc hệ thống bị hạn chế trong tuần này. Sự cố ảnh hưởng đến hoạt động quân sự, hậu cần và khả năng đánh chặn các cuộc tấn công bằng máy bay không người lái.

Đối với Ukraine, các kết nối vệ tinh không chỉ phục vụ liên lạc thông thường mà còn hỗ trợ hoạt động của máy bay không người lái tầm trung, tầm xa và các phương tiện đánh chặn máy bay không người lái Nga. Việc giảm tốc độ kết nối vì thế có thể tác động trực tiếp đến năng lực tác chiến.

Đến thứ Năm 15/10, hoạt động của Starshield đã được khôi phục một phần, nhưng một số vấn đề vẫn chưa được giải quyết hoàn toàn.

Một nguồn tin từ Bộ Quốc phòng Ukraine nói với CNN rằng “tính đến thời điểm hiện tại, các hoạt động của Starshield đã được nối lại và đang tiếp tục”.

Nguồn tin này cho biết thêm bộ đang thảo luận với tất cả các bên liên quan “để xác định tất cả các nguyên nhân và hoàn cảnh của các hạn chế ngày hôm qua”.

Trong khi đó, ông Zelensky cho biết một số hạn chế vẫn còn hiệu lực. Sáng 15/10, nhà lãnh đạo Ukraine nói Nga đã phóng hơn 850 máy bay không người lái tấn công kể từ nửa đêm, “vào thời điểm tốc độ khả năng phòng thủ của chúng ta đang bị hạn chế một cách giả tạo”.

Ngoại trưởng Ukraine tại Washington, Denys Sienik, xác nhận tốc độ kết nối Starshield đã được cải thiện nhưng chưa hoàn toàn trở lại bình thường. Ông nói với CNN: “Chúng tôi hy vọng mọi thứ sẽ sớm trở lại mức độ trước đây”.

Một quan chức Ukraine khác cho biết Kiev chưa nhận được phản hồi nào từ SpaceX hoặc Lầu Năm Góc. Trong khi đó, CEO SpaceX Elon Musk tuyên bố trên mạng xã hội X rằng Starshield thuộc sở hữu và chịu sự kiểm soát của chính phủ Mỹ; mọi giới hạn về tốc độ hoặc cách sử dụng hệ thống đều do quân đội và tổng thống Mỹ quyết định.

Một chỉ huy đơn vị máy bay không người lái Ukraine nói với CNN, với điều kiện giấu tên, rằng đơn vị của ông đã gặp phải những hạn chế trong hoạt động của mạng Starlink hôm 14/10, khiến một số máy bay không người lái tấn công không thể tiếp cận mục tiêu. Ông cho biết đơn vị không tiến hành cuộc tấn công nào vào 15/10 do thời tiết xấu, trong khi các đơn vị khác vẫn hoạt động bình thường.