“Doanh nghiệp kiến quốc không phải là doanh nghiệp được trao đặc quyền để lớn bằng mọi giá”

Điểm thứ ba là xác định được các ưu tiên hàng đầu trong danh mục 11 lĩnh vực công nghệ chiến lược để tập trung nguồn lực đầu tư. Tiêu chí là những ngành Việt Nam có lợi thế, những ngành thế giới vẫn có nhu cầu, và những ngành giúp Việt Nam bảo đảm vị thế cạnh tranh trong trung và dài hạn. Các ví dụ cụ thể gồm nông nghiệp thông minh, AI ứng dụng, bán dẫn, hạ tầng chiến lược, trung tâm dữ liệu và tính toán hiệu suất, cũng như công nghệ vệ tinh và không gian.

Nhà nước và doanh nghiệp cần xây dựng cơ chế hợp tác chặt chẽ, sau đó mở rộng sự tham gia của các viện nghiên cứu và các trường đại học. Các doanh nghiệp đầu tàu cần được giao những bài toán quốc gia gắn với bảo vệ chủ quyền, bảo đảm an ninh quốc phòng, nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực, vốn đầu tư trong nước và phát triển các ngành kinh tế trọng yếu.

Cơ chế này chỉ phát huy hiệu quả khi Nhà nước bảo đảm cạnh tranh bình đẳng. Các nguồn lực đi kèm và cơ chế hợp tác phải được công khai, minh bạch. Đây cũng là điều kiện để nâng cao sức thuyết phục của chính sách và lan tỏa tinh thần doanh nhân, doanh nghiệp kiến quốc trong cộng đồng.

Từ kinh nghiệm của những quốc gia thành công, theo ông, Việt Nam cần lưu ý điều gì khi thúc đẩy vai trò của các tập đoàn lớn mà không tạo ra tình trạng bất bình đẳng hay lợi ích chỉ tập trung vào một nhóm doanh nghiệp?

Kinh nghiệm của Trung Quốc, Hàn Quốc và Nhật Bản cho thấy Việt Nam không nên sao chép máy móc bất kỳ mô hình nào. Doanh nghiệp có thể lớn mạnh, nhưng sức mạnh của nền kinh tế phải đến từ một hệ sinh thái đa dạng, không phải từ sự phụ thuộc vào một vài tập đoàn.

Mô hình chaebol đã tạo ra các tập đoàn quy mô lớn tại Hàn Quốc và giữ vai trò quan trọng trong quá trình công nghiệp hóa của đất nước. Sự phát triển của các chaebol đã biến quan hệ giữa Nhà nước và các tập đoàn lớn thành một chủ đề nhạy cảm, thu hút chú ý trong hoạch định chính sách. Tại Nhật Bản, nhiều doanh nghiệp gia đình lâu đời cũng đã phải từng bước điều chỉnh mô hình quản trị và sở hữu để thích ứng với những thay đổi của môi trường kinh doanh.

Nhật Bản và Trung Quốc đều trải qua giai đoạn bất động sản phát triển mạnh trước khi từng bước tái cân bằng cơ cấu kinh tế. Kinh nghiệm này cho thấy đất đai cần được quản lý như một nguồn lực phát triển quốc gia, với cơ chế phân bổ minh bạch, hiệu quả và hài hòa giữa lợi ích doanh nghiệp và lợi ích xã hội.

Doanh nghiệp là một chủ thể tham gia kiến thiết đất nước. Luật chơi cần định hướng doanh nghiệp sang khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo, thay vì tiếp tục tập trung đầu tư vào những nhóm lĩnh vực mang lại lợi nhuận nhanh trong ngắn hạn.

Gắn với khái niệm “kiến quốc”, một doanh nghiệp kiến quốc không phải là doanh nghiệp được ưu ái để tăng trưởng bằng mọi giá. Đó phải là doanh nghiệp góp phần nâng cao năng lực công nghệ, tạo ra giá trị dài hạn và tăng cường sức cạnh tranh của quốc gia, đồng thời sử dụng hiệu quả các nguồn lực chung vì lợi ích của xã hội và các thế hệ tương lai.

Xin cảm ơn ông!