[Longform] Dữ liệu, minh bạch và chiến lược nhất quán: 3 từ khóa biến IR thành công cụ hút vốn dài hạn

TẬP SAN IR AWARDS 2026: QUẢN TRỊ NIỀM TIN – KIẾN TẠO GIÁ TRỊ

Dữ liệu, minh bạch và chiến lược nhất quán: 3 từ khóa biến IR thành công cụ hút vốn dài hạn

Trao đổi về chủ đề này, bà Nguyễn Thanh Hoa – Phó Giám đốc Trung tâm Phân tích – Công ty Cổ phần Chứng khoán Sài Gòn – Hà Nội (SHS) – đã chỉ ra những góc nhìn đa chiều về tầm quan trọng và cách thực hành IR để có thể thu hút được dòng vốn dài hạn, đặc biệt là dòng vốn ngoại.

Điều gì sẽ là thay đổi lớn nhất đối với hoạt động IR khi Việt Nam bước vào giai đoạn nâng hạng thị trường?

Bà Nguyễn Thanh Hoa: Theo tôi, thay đổi lớn nhất không nằm ở kỹ thuật công bố thông tin mà ở sự thay đổi về chuẩn mực và đối tượng mà IR phải phục vụ.

Trước đây, nhiều doanh nghiệp niêm yết Việt Nam chủ yếu tương tác với nhà đầu tư cá nhân trong nước và một số quỹ nội. Khi Việt Nam chính thức được nâng lên thị trường Mới nổi Thứ cấp của FTSE Russell từ tháng 9/2026, doanh nghiệp sẽ phải làm việc ngày càng nhiều với các nhóm nhà đầu tư có yêu cầu hoàn toàn khác: các quỹ ETF và quỹ chỉ số với quy trình đầu tư mang tính hệ thống; các quỹ chủ động quan tâm đến câu chuyện tăng trưởng dài hạn và khả năng so sánh với doanh nghiệp cùng ngành trong khu vực; cũng như các định chế đầu tư có quy trình thẩm định chặt chẽ về quản trị doanh nghiệp, ESG, minh bạch và chất lượng thông tin.

Điều đó có nghĩa là IR không thể chỉ dừng ở việc “công bố đúng và đủ” mà phải chuyển sang “truyền tải được câu chuyện đầu tư” một cách rõ ràng, nhất quán và có cơ sở dữ liệu. Nhà đầu tư quốc tế không chỉ quan tâm doanh nghiệp đã đạt được gì trong quý vừa qua mà quan trọng hơn là doanh nghiệp sẽ tăng trưởng bằng động lực nào trong 3-5 năm tới, lợi thế cạnh tranh và vị thế trong ngành ra sao, chất lượng tăng trưởng và dòng tiền có bền vững hay không, chiến lược phân bổ vốn như thế nào, và cuối cùng là ban lãnh đạo đang tạo ra giá trị gì cho cổ đông.

Nói cách khác, IR phải giúp nhà đầu tư trả lời được câu hỏi cốt lõi: “Tại sao tôi nên đầu tư vào doanh nghiệp này thay vì một doanh nghiệp tương tự ở Việt Nam hay một thị trường khác trong khu vực?”. Khi trả lời được câu hỏi đó bằng dữ liệu, sự minh bạch và một chiến lược nhất quán, IR mới thực sự trở thành một công cụ tạo dựng niềm tin và thu hút dòng vốn dài hạn, thay vì chỉ là một chức năng công bố thông tin.

Trong bối cảnh đó, doanh nghiệp cần làm gì để thu hút được vốn ngoại?

Để thu hút được dòng vốn ngoại, theo tôi, doanh nghiệp cần chuẩn hóa ít nhất 4 yếu tố sau:

Thứ nhất, chất lượng và tính nhất quán của thông tin; với BCTC thì tiến tới áp dụng IFRS hoặc có khả năng đối chiếu rõ ràng với IFRS.

Thứ hai, công bố thông tin song ngữ phải đồng bộ về nội dung và thời điểm, để nhà đầu tư nước ngoài tiếp cận thông tin không chậm hơn thị trường trong nước.

Thứ ba, ESG phải được thể hiện bằng dữ liệu cụ thể, có thể đo lường, kiểm chứng và so sánh; nếu có thể, nên có kiểm toán hoặc bảo đảm độc lập đối với báo cáo ESG để tăng độ tin cậy.

Và cuối cùng, doanh nghiệp cần xây dựng một đội ngũ IR thực sự chuyên nghiệp, có khả năng đối thoại trực tiếp bằng tiếng Anh với các quỹ và định chế đầu tư quốc tế.

Một điểm rất quan trọng nữa tôi muốn nhấn mạnh là doanh nghiệp không nên chờ đến khi dòng vốn ngoại thực sự đổ vào mới bắt đầu làm IR. Các nhà đầu tư tổ chức thường xây dựng danh sách theo dõi và đánh giá doanh nghiệp từ khá sớm. Vì vậy, ngay từ bây giờ, doanh nghiệp cần chủ động xây dựng hình ảnh, chuẩn hóa dữ liệu và thiết lập quan hệ với cộng đồng đầu tư quốc tế.

Doanh nghiệp cần chuẩn bị những gì để trở nên hấp dẫn hơn trong mắt các quỹ đầu tư và dòng vốn quốc tế?

Để thu hẹp khoảng cách kể trên, theo tôi, doanh nghiệp cần xây dựng một hệ thống IR chuyên nghiệp và có tính liên tục. Trước hết là xây dựng Bộ lịch IR (IR Calendar) rõ ràng, công bố trước các mốc công bố báo cáo tài chính, Đại hội cổ đông, các buổi cập nhật kết quả kinh doanh, gặp gỡ phân tích và hoạt động gặp gỡ nhà đầu tư. Tiếp đó, cần có một bộ phận IR chuyên trách, có năng lực tài chính và đầu tư, thay vì chỉ đặt IR trong chức năng truyền thông hay quan hệ công chúng.

Doanh nghiệp cũng nên chủ động tổ chức các chương trình gặp gỡ, đối thoại với nhà đầu tư mà không gắn với bất kỳ đợt huy động vốn nào, qua đó thường xuyên cập nhật tình hình hoạt động, chiến lược và triển vọng kinh doanh với các quỹ đầu tư. Đây là cách xây dựng mối quan hệ dài hạn và sự hiểu biết lẫn nhau, giúp nhà đầu tư có đủ thông tin để đánh giá doanh nghiệp trước khi đưa ra quyết định đầu tư.

Và có lẽ điều quan trọng nhất là doanh nghiệp phải minh bạch cả với những điều chưa tốt. Nhà đầu tư không kỳ vọng doanh nghiệp lúc nào cũng tăng trưởng cao hay đưa ra những con số đẹp. Điều họ cần là sự thẳng thắn: Điều gì đang diễn ra, rủi ro nằm ở đâu, tác động có thể đến mức nào, ban lãnh đạo đang ứng phó ra sao và đâu là những yếu tố có thể giúp tình hình cải thiện. Trong những giai đoạn khó khăn, sự minh bạch và nhất quán trong cách doanh nghiệp đối diện với vấn đề đôi khi còn tạo dựng niềm tin lớn hơn nhiều so với những kết quả đẹp trong một chu kỳ thuận lợi.

Về dài hạn, tôi cho rằng, cần thay đổi cách nhìn về IR, IR không nên chỉ được xem là một chức năng “quan hệ với nhà đầu tư” hay đơn thuần là hoạt động công bố thông tin mà phải trở thành một cấu phần quan trọng trong chiến lược xây dựng niềm tin và nâng cao giá trị doanh nghiệp trên thị trường vốn. IR có nhiệm vụ thu hẹp khoảng cách thông tin giữa doanh nghiệp và nhà đầu tư, giúp thị trường hiểu đúng hơn về chất lượng tài sản, triển vọng tăng trưởng, rủi ro và chiến lược của doanh nghiệp.

Khi làm tốt điều đó, doanh nghiệp không chỉ tăng khả năng tiếp cận dòng vốn quốc tế mà còn có thể nâng cao chất lượng định giá, mở rộng cơ sở nhà đầu tư và quan trọng hơn là thu hút được những dòng vốn dài hạn, có chất lượng, thay vì chỉ phụ thuộc vào những dòng vốn ngắn hạn theo chu kỳ thị trường.

Điều gì khiến nhà đầu tư, đặc biệt là nhà đầu tư ngoại, sẵn sàng trả mức định giá cao hơn cho một doanh nghiệp, ngoài các chỉ tiêu tài chính?

Ngoài các chỉ tiêu tài chính, điều khiến nhà đầu tư, đặc biệt là các nhà đầu tư quốc tế, sẵn sàng trả mức định giá cao hơn cho một doanh nghiệp chính là niềm tin vào chất lượng quản trị và khả năng dự đoán được tương lai của doanh nghiệp.

Một doanh nghiệp có thể chưa phải là doanh nghiệp có tốc độ tăng trưởng cao nhất, nhưng nếu có mô hình kinh doanh rõ ràng, quản trị tốt, minh bạch và nhất quán trong việc thực hiện cam kết, nhà đầu tư thường sẵn sàng trả một mức “phần bù định giá” (premium) cao hơn. Họ đánh giá cao việc doanh nghiệp công bố thông tin đầy đủ, hạn chế những bất ngờ tiêu cực; ban lãnh đạo nhất quán với các mục tiêu và định hướng đã công bố; cơ cấu cổ đông minh bạch; các giao dịch với bên liên quan được kiểm soát chặt chẽ và không tạo ra xung đột lợi ích.

Bên cạnh đó, chiến lược phát triển dài hạn phải thực chất và có thể đo lường thay vì chỉ dừng ở những tuyên bố chung chung về tăng trưởng hay ESG. Nhà đầu tư muốn nhìn thấy doanh nghiệp sẽ đi đâu trong 3-5 năm tới, cần bao nhiêu vốn, phân bổ vốn như thế nào, lợi nhuận kỳ vọng ra sao và những chỉ tiêu nào có thể dùng để đo lường mức độ hoàn thành chiến lược.

Một yếu tố khác thường bị đánh giá thấp là năng lực quản trị rủi ro. Trong những giai đoạn biến động về tỷ giá, lãi suất, chi phí vốn hay chuỗi cung ứng, doanh nghiệp nào kiểm soát được rủi ro, duy trì được dòng tiền và không để bảng cân đối bị tổn thương quá mức sẽ tạo được niềm tin rất lớn với nhà đầu tư dài hạn. Chính khả năng vượt qua một chu kỳ khó khăn thường cho thấy chất lượng quản trị rõ hơn nhiều so với một giai đoạn thị trường thuận lợi.

Và cuối cùng, tôi cho rằng, một chỉ dấu rất quan trọng là cách doanh nghiệp đối xử với cổ đông thiểu số. Một doanh nghiệp được định giá cao không chỉ vì tạo ra lợi nhuận mà còn vì cổ đông tin rằng mình được đối xử công bằng, quyền lợi được tôn trọng và tiếng nói của mình được lắng nghe. Khi cổ đông thiểu số được nhìn nhận như những đối tác đồng hành trong quá trình tạo dựng giá trị thay vì đơn thuần là nguồn vốn, mức độ tin cậy của doanh nghiệp trên thị trường vốn sẽ cao hơn đáng kể.

Nói ngắn gọn, nhà đầu tư không chỉ trả tiền cho những gì doanh nghiệp đang có mà còn trả thêm cho mức độ tin tưởng vào những gì doanh nghiệp sẽ tạo ra trong tương lai. Phần premium này chính là giá trị của quản trị tốt, minh bạch và niềm tin.

Theo bà, IR nên tham gia ở giai đoạn nào trong quá trình xây dựng chiến lược vốn?

Theo tôi, IR cần được tham gia ngay từ giai đoạn hoạch định, xây dựng chiến lược vốn chứ không nên chỉ xuất hiện sau khi Hội đồng quản trị đã thông qua quyết định huy động vốn, dù đó là phát hành cổ phần, trái phiếu hay thoái vốn.

Khi được tham gia từ sớm, IR không chỉ làm nhiệm vụ truyền tải thông tin ra thị trường mà còn đóng vai trò là “kênh phản hồi của thị trường vốn” đối với ban lãnh đạo. Thông qua quá trình tiếp xúc thường xuyên với nhà đầu tư, các cuộc gặp gỡ và trao đổi sau công bố kết quả kinh doanh, IR có thể phản ánh khá rõ nhà đầu tư đang quan tâm điều gì, lo ngại điều gì, đánh giá doanh nghiệp ở đâu và kỳ vọng như thế nào.

Những thông tin đó rất hữu ích cho ban lãnh đạo doanh nghiệp khi quyết định thời điểm, quy mô, cấu trúc và phương thức huy động vốn. Một chiến lược vốn tốt không chỉ là huy động được bao nhiêu tiền mà phải tính đến điều kiện thị trường, khẩu vị của nhà đầu tư, chi phí vốn tối ưu và tác động của quyết định đó đến cấu trúc tài chính cũng như giá trị cổ đông.

Nếu IR chỉ được tham gia sau khi quyết định đã được đưa ra, vai trò của IR rất dễ trở thành người đi giải thích cho thị trường, tức là: giải thích quyết định, xử lý phản ứng và trấn an nhà đầu tư trước những thông tin mà họ chưa được chuẩn bị. Khi đó, dù quyết định của doanh nghiệp có thể hoàn toàn hợp lý về mặt chiến lược, thị trường vẫn có thể phản ứng tiêu cực vì thiếu thông tin và thiếu sự chuẩn bị. Hệ quả là doanh nghiệp có thể phải chịu mức chiết khấu định giá cao hơn, thậm chí phải trả chi phí vốn cao hơn khi huy động vốn.

Doanh nghiệp cần truyền tải thông điệp gì để nhà đầu tư ngoại tin tưởng và lựa chọn đồng hành lâu dài?

Để nhà đầu tư nước ngoài tin tưởng và lựa chọn đồng hành dài hạn, doanh nghiệp cần truyền tải được 3 thông điệp cốt lõi.

Đầu tiên là một chiến lược tăng trưởng rõ ràng và nhất quán. Nhà đầu tư không chỉ nhìn vào một vài quý tăng trưởng tốt mà quan tâm doanh nghiệp sẽ tạo ra giá trị như thế nào trong 3-5 năm tới. Chiến lược đó phải được thể hiện bằng những mục tiêu cụ thể, có lộ trình và quan trọng nhất là được thực thi nhất quán qua nhiều chu kỳ của thị trường.

Hai là năng lực quản trị và khả năng vượt qua những giai đoạn khó khăn. Một doanh nghiệp tốt được đánh giá qua cách tăng trưởng trong thời kỳ thuận lợi lẫn qua cách ứng phó khi thị trường đi xuống, chi phí vốn tăng, tỷ giá biến động hay hoạt động kinh doanh gặp khó khăn.

Ba là cam kết đối xử công bằng với tất cả cổ đông. Nhà đầu tư nước ngoài, đặc biệt là các quỹ dài hạn, rất quan tâm đến tính minh bạch, quyền lợi của cổ đông thiểu số và mức độ nhất quán trong quản trị doanh nghiệp. Khi họ tin rằng lợi ích của mình được bảo vệ và doanh nghiệp thực sự hướng tới việc tạo giá trị cho tất cả cổ đông, họ sẽ có xu hướng đồng hành lâu dài hơn.

Trong những giai đoạn thị trường chứng khoán trầm lắng, cần có cách thực hành IR như thế nào để duy trì sự quan tâm của nhà đầu tư?

Trong điều kiện thị trường như vậy, IR càng cần hoạt động nhiều hơn. Đây chính là lúc sự khác biệt giữa một doanh nghiệp chủ động và một doanh nghiệp thụ động được thể hiện rõ nhất. Doanh nghiệp không nên chỉ xuất hiện khi có kết quả kinh doanh tích cực hay những thông tin thuận lợi mà cần duy trì việc cập nhật thông tin một cách đều đặn, kể cả khi không có nhiều tin tốt để công bố.

Quan trọng hơn, khi kết quả kinh doanh biến động hoặc giá cổ phiếu chịu áp lực, doanh nghiệp cần chủ động giải thích nguyên nhân, tác động và hướng xử lý thay vì im lặng và chờ thị trường phục hồi. Đồng thời, cần duy trì đối thoại thường xuyên với các nhà đầu tư dài hạn để họ có thể nhìn nhận doanh nghiệp dựa trên nền tảng hoạt động và triển vọng dài hạn, thay vì chỉ dựa vào những biến động ngắn hạn của giá cổ phiếu.

Tôi cho rằng, IR tốt nhất được thể hiện trong những lúc thị trường không thuận lợi. Khi doanh nghiệp vẫn duy trì sự minh bạch, nhất quán và chủ động đối thoại trong những giai đoạn khó khăn, nhà đầu tư sẽ nhìn thấy không chỉ chất lượng của doanh nghiệp mà còn cả chất lượng của đội ngũ lãnh đạo. Và đó mới là nền tảng để xây dựng một mối quan hệ đầu tư dài hạn.

Các quỹ đầu tư đang đánh giá doanh nghiệp dựa trên những tiêu chí quản trị như thế nào?

Theo tôi, các quỹ đầu tư quốc tế ngày càng xem quản trị doanh nghiệp là một tiêu chí đầu tư độc lập chứ không chỉ là yếu tố bổ trợ cho kết quả kinh doanh. Họ thường thực hiện đánh giá trên một nhóm tiêu chí tương đối toàn diện.

Trước hết là chất lượng và tính độc lập thực chất của Hội đồng quản trị. Không chỉ xem doanh nghiệp có đủ số lượng thành viên độc lập theo quy định hay không, nhà đầu tư còn quan tâm các thành viên đó có thực sự có tiếng nói, có khả năng phản biện và giám sát ban điều hành hay không.

Tiếp theo là sự tách bạch giữa quyền sở hữu và quyền điều hành, đặc biệt ở những doanh nghiệp có cổ đông lớn hoặc cấu trúc sở hữu tập trung. Nhà đầu tư muốn thấy các quyết định quan trọng được đưa ra trên cơ sở lợi ích chung của doanh nghiệp và tất cả cổ đông thay vì bị chi phối bởi lợi ích của một nhóm cổ đông.

Một yếu tố rất quan trọng khác là hệ thống quản trị rủi ro và kiểm soát nội bộ. Nhà đầu tư sẽ nhìn vào việc doanh nghiệp có xây dựng quy chế hay thành lập các bộ phận kiểm soát theo quy định hay không và quan trọng hơn là những hệ thống đó có thực sự hoạt động hiệu quả, giúp doanh nghiệp nhận diện, kiểm soát rủi ro hay không.

Đặc biệt, với Việt Nam, các giao dịch với bên liên quan là một vấn đề được nhà đầu tư nước ngoài quan tâm rất kỹ. Họ muốn biết các giao dịch này có minh bạch, theo nguyên tắc thị trường và có bảo đảm lợi ích công bằng cho cổ đông thiểu số hay không.

Bên cạnh đó là chính sách phân phối lợi nhuận và sử dụng vốn. Một doanh nghiệp có chính sách cổ tức, đầu tư và phân bổ vốn nhất quán, có nguyên tắc rõ ràng và có thể dự đoán được sẽ tạo được mức độ tin cậy cao hơn. Nhà đầu tư muốn biết dòng tiền mà doanh nghiệp tạo ra sẽ được sử dụng như thế nào và liệu việc phân bổ vốn có thực sự tạo ra giá trị cho cổ đông hay không.

Cuối cùng là mức độ minh bạch và thực chất trong quản trị ESG, đặc biệt là khả năng cung cấp dữ liệu có thể đo lường, kiểm chứng và đối chiếu với các chuẩn mực quốc tế.

Điểm đáng lưu ý là nhiều quỹ hiện nay đánh giá quản trị như một điều kiện sàng lọc riêng, song song với các tiêu chí về tăng trưởng và hiệu quả tài chính. Một doanh nghiệp có thể có kết quả kinh doanh tốt nhưng vẫn bị loại khỏi danh mục hoặc phải chịu mức chiết khấu định giá, nếu không đáp ứng được những yêu cầu tối thiểu về quản trị mà nhà đầu tư đặt ra.

Nói cách khác, lợi nhuận quyết định doanh nghiệp có hấp dẫn hay không, nhưng chất lượng quản trị quyết định nhà đầu tư có đủ niềm tin để đồng hành dài hạn.

Từ góc nhìn của một định chế tài chính, IR tốt có thực sự giúp doanh nghiệp huy động vốn với chi phí thấp hơn và xây dựng cơ sở cổ đông chất lượng hơn hay không?

Có. Theo tôi, IR tốt hoàn toàn có thể giúp doanh nghiệp giảm chi phí huy động vốn và xây dựng được cơ sở cổ đông chất lượng hơn.

Khi doanh nghiệp cung cấp thông tin minh bạch, nhất quán và có khả năng dự báo, mức độ bất cân xứng thông tin giữa doanh nghiệp và nhà đầu tư sẽ giảm xuống. Khi nhà đầu tư hiểu rõ hơn về hoạt động, triển vọng và rủi ro của doanh nghiệp, mức bù rủi ro họ yêu cầu cũng có thể thấp hơn. Điều này tạo điều kiện để doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn với chi phí hợp lý hơn, bao gồm cả vốn cổ phần, trái phiếu hay các khoản vay quốc tế.

Bên cạnh đó, hoạt động IR được duy trì nhất quán qua các chu kỳ thị trường sẽ giúp doanh nghiệp xây dựng quan hệ với nhóm nhà đầu tư tổ chức và dài hạn, thay vì chủ yếu thu hút dòng tiền ngắn hạn. Một cơ sở cổ đông ổn định, hiểu rõ chiến lược và tin tưởng vào năng lực thực thi của doanh nghiệp sẽ là lợi thế rất lớn khi doanh nghiệp cần huy động vốn trong tương lai.

Từ góc nhìn của một định chế tài chính, tôi cho rằng, IR không đơn thuần là hoạt động truyền thông mà là một phần của chiến lược quản trị vốn. Làm tốt nghiệp vụ IR giúp doanh nghiệp xây dựng uy tín trên thị trường, mở rộng khả năng tiếp cận nguồn vốn và về dài hạn sẽ tạo lợi thế cả về chi phí vốn và chất lượng cổ đông.

Xin cảm ơn bà.

Chí Kiên

Thiết kế: Tuấn Trần

FILI

– 10:00 18/09/2026