Giới dầu khí Mỹ bất ngờ bị đẩy vào thế khó

Tổng thống Donald Trump đã gọi thỏa thuận dầu mỏ mới với Venezuela là “có thể là thỏa thuận vĩ đại nhất từng được thực hiện”.

Theo các nguồn thạo tin, thỏa thuận đang gây ra làn sóng lo ngại trong giới lãnh đạo dầu khí. Một số doanh nghiệp cho rằng cách Washington can thiệp có thể làm đảo lộn những cuộc đàm phán thương mại đang diễn ra, đồng thời khiến nhiều mỏ dầu hấp dẫn không còn nằm trong tầm với của họ.

Tuần này, nỗ lực khôi phục ngành dầu mỏ Venezuela tiến thêm một bước khi quyền Tổng thống Delcy Rodríguez, Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cùng lãnh đạo nhiều tập đoàn năng lượng như Chevron, Eni và GE Vernova tham dự lễ ký kết các thỏa thuận đầu tư tại Caracas.

Tuy nhiên, sự kiện này phần nào bị lu mờ bởi một thỏa thuận khác mà ông Trump công bố cuối tuần trước.

Theo thỏa thuận, chính phủ Mỹ sẽ sở hữu 35% cổ phần North American Blue Energy Partners (NABEP), một công ty dầu khí tư nhân do nhà đầu tư Alejandro Betancourt lãnh đạo.

Đáng chú ý, NABEP đã giành quyền phát triển 17 mỏ dầu tại Venezuela trong thời hạn 100 năm.

Thỏa thuận được Bộ Ngoại giao và Lầu Năm Góc thúc đẩy nhưng khiến nhiều doanh nghiệp năng lượng bất ngờ, kể cả những công ty đã dành nhiều tháng đàm phán cơ hội đầu tư tại Venezuela.

Ngoài sở hữu 35% NABEP, Washington còn có quyền mua 20% sản lượng dầu của công ty theo giá thành.

Chính yếu tố này làm xuất hiện một câu hỏi mới trong ngành dầu khí Mỹ: liệu chính phủ có đang giúp tạo ra một doanh nghiệp dầu mỏ được hậu thuẫn đặc biệt, đủ sức cạnh tranh với chính những nhà sản xuất tư nhân của Mỹ hay không.

Kevin Book, Giám đốc điều hành ClearView Energy Partners, cho rằng khi chính phủ trực tiếp sở hữu cổ phần một doanh nghiệp tư nhân, họ đương nhiên có động lực bảo vệ khoản đầu tư đó.

“Vấn đề là họ sẽ làm điều đó theo cách bổ trợ cho phần còn lại của ngành hay cạnh tranh với ngành”, ông nói.

Chính quyền ông Trump bác bỏ những lo ngại này. Một quan chức Mỹ cho biết thỏa thuận chỉ áp dụng đối với một nhóm mỏ cụ thể, trong khi các công ty dầu khí khác vẫn có thể tự đàm phán với chính phủ Venezuela.

Nhà Trắng cũng viện dẫn những hợp đồng mà Chevron và GE Vernova vừa ký để chứng minh các doanh nghiệp tư nhân vẫn có cơ hội tại quốc gia Nam Mỹ.

Tuy nhiên, không phải nhà đầu tư nào cũng đạt được tiến triển.

Bryan Sheffield, doanh nhân dầu khí thế hệ thứ 3 tại Texas, từng nằm trong nhóm gần 20 lãnh đạo doanh nghiệp được ông Trump triệu tập tới Nhà Trắng ngày 9/1 và kêu gọi đầu tư hàng chục tỷ USD để tái thiết ngành dầu mỏ Venezuela.

Sheffield muốn phát triển các mỏ dầu chặt, một dạng tài nguyên phi truyền thống. Dù đánh giá cao việc chính quyền Mỹ kết nối ông với giới chức Venezuela, doanh nhân này cho biết kế hoạch gần như chưa đạt được bước tiến đáng kể.

“Khi bạn không cảm thấy được chào đón và nhận thấy họ chỉ phân bổ các mỏ truyền thống, những người khai thác dầu phi truyền thống sẽ tìm đến quốc gia khác”, Sheffield nói.

Một vấn đề khác là quy mô khổng lồ của danh mục 17 mỏ được giao cho NABEP. Một số trong đó từng là mục tiêu mà các doanh nghiệp dầu khí khác theo đuổi. Điều này đồng nghĩa số mỏ hấp dẫn còn lại dành cho những nhà khai thác độc lập của Mỹ bị thu hẹp.

Giới doanh nghiệp cũng đặt câu hỏi về ảnh hưởng ngày càng lớn của Alejandro Betancourt. Doanh nhân này từng đối mặt với cáo buộc liên quan rửa tiền và gian lận thuế tại Mỹ và châu Âu, nhưng phủ nhận hành vi sai trái và chưa từng bị truy tố hình sự.

Chính quyền Mỹ bảo vệ lựa chọn của mình, cho rằng NABEP là đối tác có kinh nghiệm và khả năng nhanh chóng nâng sản lượng tại Venezuela.

Nhà Trắng tuyên bố công ty có “thành tích tốt nhất trong số các doanh nghiệp hoạt động tại Venezuela”, đồng thời sở hữu khả năng tiếp cận những trữ lượng dầu đã được chứng minh rất lớn.

Một điểm khác khiến giới dầu khí bất an là nguồn gốc của một số quyền khai thác được chuyển sang NABEP.

Chính quyền ông Trump nhấn mạnh một phần các mỏ trong thỏa thuận trước đây nằm dưới quyền kiểm soát của doanh nghiệp Nga và Trung Quốc. Washington cho rằng việc thay thế họ bằng một hệ thống do Mỹ dẫn dắt sẽ đem lại lợi ích cho cả người dân Mỹ lẫn Venezuela.

Tuy nhiên, một số lãnh đạo ngành nhìn nhận vấn đề theo hướng khác. Theo họ, việc tước quyền khai thác của những doanh nghiệp hiện hữu có nguy cơ tạo tiền lệ cho hành động thu hồi tài sản.

Đây là vấn đề đặc biệt nhạy cảm tại Venezuela. Nhiều thập kỷ trước, các tập đoàn dầu khí Mỹ như ConocoPhillips và ExxonMobil từng bị chính quyền Caracas quốc hữu hóa tài sản. Những tranh chấp phát sinh từ các vụ việc này kéo dài nhiều năm.

Song, Bộ trưởng Năng lượng Chris Wright khẳng định thỏa thuận mới có những cơ chế bảo vệ chặt chẽ. Mỹ có quyền phủ quyết việc bổ nhiệm thành viên hội đồng quản trị NABEP, đồng thời yêu cầu đa số thành viên hội đồng phải là công dân Mỹ.

Theo Financial Post