Mất người thân, sống sót ‘cũng thật đau khổ’

Khoảnh khắc lũ quét tử thần cuốn trôi nhà cửa vùng biên giới Nepal.

Một tuần sau khi sông băng ở dãy Himalaya sụp đổ, gây ra trận lũ thảm khốc, lực lượng cứu hộ Nepal vẫn đang tìm kiếm hàng trăm công nhân mất tích trong hệ thống đường hầm thủy điện rộng lớn.

Các đường hầm cũng bị ngập, nhưng có kích thước rất lớn, một số đủ rộng để xe tải đi qua. Vì vậy vẫn còn hy vọng một số người có thể sống sót bên trong những đường hầm được xây dựng cho các dự án này.

BBC hôm 2/9 công bố lời kể của một số công nhân thoát khỏi đường hầm khi thảm họa xảy ra.

“Nước lũ đuổi theo chúng tôi”

Công nhân Pemba Dundu Tamang cho biết ông đang chỉ huy nhóm khoảng 30 công nhân phủ bê tông bên trong đường hầm. Điều đầu tiên ông cảm nhận là luồng gió mạnh bất ngờ, thổi bay các tấm ván ép và làm dịch chuyển cả những máy móc hạng nặng.

“Tôi chạy về phía cửa hầm. Lúc đó nước lũ đuổi theo tôi và tôi chạy phía trước”, Tamang kể.

Tamang cho biết ông chạy khoảng 20 phút để thoát khỏi dòng nước dữ dội vẫn đang tiếp tục đuổi theo ông lên sườn núi. “Sau đó tôi gần như bất tỉnh vì sốc. Tôi không thể suy nghĩ tỉnh táo” , ông nói.

Bạn ông, Itha Gala, cho biết luồng gió mạnh suýt cuốn phăng họ khi cả hai chạy hết sức. Tamang sau đó tìm được nơi trú ẩn cùng một số người khác tại ngôi làng gần đó. Họ ở lại hai ngày thì được quân đội đến giải cứu. Tamang ước tính khoảng 50-60 công nhân thoát khỏi đường hầm cùng ông.

Hơn 99% sản lượng điện của Nepal đến từ các nhà máy thủy điện. Tamang và Gala cho biết họ từng tham gia xây dựng dự án thủy điện Trishuli 3B. Nhà máy dự kiến đi vào hoạt động vào năm sau, được thiết kế để tận dụng nguồn nước từ nhà máy thủy điện ở thượng nguồn sông Trishuli nhằm sản xuất thêm cho lưới điện quốc gia.

Nhiều đội cứu hộ đang nỗ lực tiếp cận các đường hầm. Tamang cho biết nhóm vận hành máy lớn dùng để phủ bê tông cho đường hầm là những người cuối cùng rời đi. Nhưng không lâu sau đó, ông mới nhận ra quy mô thảm họa và mất mát của chính gia đình mình.

“Tôi có thể nhìn thấy nơi từng là ngôi nhà của mình. Không còn gì cả. Khi đó tôi hiểu rằng mọi thứ đã biến mất”.

Tamang mất người thân, gồm mẹ, anh trai, chị dâu và ba người cháu. Vợ, con trai và một người cháu của ông sống sót. “Tôi cảm thấy cuộc sống giờ không còn ý nghĩa. Sống sót cũng thật đau khổ. Tôi không biết sẽ ăn ở đâu, đi đâu”, ông nói với BBC. “Người chết đã được yên nghỉ. Những người sống sót như chúng tôi mới là những người đang chịu đựng”.

Gala cũng mất tám người thân, trong đó có mẹ và con gái cả. Ông nói không hiểu tại sao mình sống được. “Có lẽ số phận của tôi chưa đến lúc phải chết”.

Tamang lo lắng về hậu quả lâu dài của thảm họa, trong đó có nguy cơ các dự án thủy điện – nguồn sinh kế của ông – phải đóng cửa.

Giới chức Nepal, với sự hỗ trợ của các đội cứu hộ từ Ấn Độ và Trung Quốc, tiếp tục nỗ lực tiếp cận nhiều đường hầm trong khu vực để tìm kiếm những công nhân có thể còn sống.

Trong tổng số hơn 4.500 người vẫn mất tích sau thảm họa, khoảng 900 người được cho là công nhân các dự án thủy điện và ít nhất 639 người trong số này được cho là mắc kẹt bên trong đường hầm. Mạng lưới đường hầm kéo dài hơn 4 km.

Đưa drone vào đường hầm

Manish Maharjan, nhà làm phim và có thể vận hành drone, đã tham gia chiến dịch cứu hộ. Ông nói với AP rằng công tác tìm kiếm đặc biệt khó khăn vì các đường hầm “đầy bùn như kem đánh răng trong ống. Bên trong không còn khoảng trống”.

Maharjan điều khiển drone bay qua địa hình núi non rất khó tiếp cận, đưa các drone có camera nhiệt vào đường hầm. “Tôi chỉ có thể điều khiển drone trong những đường hầm dài và thẳng. Khi có khúc cua, rẽ hoặc ngoằn ngoèo, việc vận hành drone và tìm kiếm hiệu quả trở nên khó khăn hơn nhiều” , ông giải thích.

Maharjan cho biết hôm 31/8 ông điều khiển drone bay tới tận cuối một đường hầm nhưng không phát hiện dấu hiệu sự sống. “Chúng tôi kiểm tra đi kiểm tra lại, nhưng đường hầm đầy bùn và đất đá. Khi nhìn thấy cảnh đó, tôi chỉ có thể hình dung sức mạnh của dòng lũ”.

Thomas Chandler, Đại học Columbia, cho biết giải cứu người sống sót trong đường hầm dù hiếm nhưng từng xảy ra, như vụ 41 công nhân Ấn Độ được giải cứu sau 17 ngày mắc kẹt năm 2023 nhờ được tiếp tế qua đường ống.

Dù vậy lũ xảy ra ngày 27/8 sau khi sông băng gần biên giới Nepal – Tây Tạng sụp đổ, tạo dòng lũ băng, đá, nước và bùn lao xuống với tốc độ hơn 180 km/h. Nepal ngày 2/9 ghi nhận 987 người chết, trong khi Tây Tạng có 16 người thiệt mạng.

Các nhà khoa học cho rằng thảm họa cho thấy tác động nghiêm trọng của biến đổi khí hậu. Ảnh vệ tinh trước đó ghi nhận dấu hiệu sông băng mất ổn định, và hệ thống cảnh báo sớm tốt hơn có thể đã cứu được nhiều người, đặc biệt tại những khu vực cách xa nơi xảy ra sự cố hơn 10 giờ di chuyển của dòng lũ.