Đòn bẩy 100 lần và cơn sốt cổ phiếu công nghệ Trung Quốc trên toàn cầu

Đòn bẩy 100 lần và cơn sốt cổ phiếu công nghệ Trung Quốc trên toàn cầu

Các công cụ phái sinh rủi ro cao đang trở thành con đường giúp nhà đầu tư bên ngoài Trung Quốc tiếp cận những đợt IPO công nghệ nóng nhất.

Unitree và CXMT, hai doanh nghiệp Trung Quốc trong lĩnh vực robot hình người và chip nhớ, là những mục tiêu được nhà đầu tư đặt cược mạnh thông qua các hợp đồng “perp” trước các đợt IPO gần đây, qua đó báo hiệu những phiên chào sàn bùng nổ. (Đồ họa: Nikkei; ảnh nguồn: Reuters và Getty Images)

Nhà đầu tư trên khắp thế giới đang tìm đến một loại công cụ phái sinh có đòn bẩy cao, được gọi là hợp đồng tương lai vĩnh cửu (perpetual futures, hay “perps”), để tiếp cận các cổ phiếu công nghệ Trung Quốc trong bối cảnh cơn sốt trí tuệ nhân tạo (AI) lan rộng trên toàn cầu.

Perps là các hợp đồng tương lai không có ngày đáo hạn, cho phép nhà đầu tư đặt cược vào biến động giá của một tài sản mà không cần trực tiếp sở hữu tài sản đó. Loại công cụ này ban đầu trở nên phổ biến trên thị trường tiền ảo, nhưng hiện đang được liên kết với nhiều loại tài sản khác, từ hàng hóa như vàng đến cổ phiếu.

Gần đây, các hợp đồng perps gắn với cổ phiếu đã trở thành một cách để các nhà giao dịch ngoài Trung Quốc tham gia vào những đợt IPO của các công ty công nghệ nước này, chẳng hạn nhà sản xuất robot hình người Unitree.

Theo công ty phân tích tiền mã hóa CoinGecko, tổng giá trị giao dịch danh nghĩa của các hợp đồng tương lai vĩnh cửu trên toàn cầu đạt kỷ lục 86.2 ngàn tỷ USD trong năm 2025, tăng 47% so với năm trước. Con số này phản ánh giá trị danh nghĩa của các giao dịch và được khuếch đại bởi mức đòn bẩy mà nhà giao dịch sử dụng.

Mức đòn bẩy tùy thuộc vào từng nền tảng. Kalshi, sàn giao dịch tập trung vào thị trường dự đoán và được quản lý tại Mỹ, cho phép đòn bẩy tối đa 6 lần đối với các hợp đồng tương lai vĩnh cửu của những đồng tiền ảo lớn như Bitcoin. Trong khi đó, Bybit, một trong những nền tảng phái sinh tiền ảo lớn, cho phép đòn bẩy lên tới 100 lần đối với một số hợp đồng perps Bitcoin.

Tổng khối lượng giao dịch nhìn chung đã giảm trong năm nay do thị trường tiền ảo bước vào giai đoạn suy yếu. Tuy nhiên, giá trị giao dịch của các hợp đồng perps gắn với tài sản thế giới thực (RWA) lại tăng bùng nổ, đạt 1.4 ngàn tỷ USD trong nửa đầu năm, so với chỉ 23.6 tỷ USD trong cùng kỳ năm 2025.

“Đường vòng” để săn IPO công nghệ Trung Quốc

Các hợp đồng tương lai vĩnh cửu gắn với cổ phiếu ngày càng phổ biến trong năm nay, cùng với làn sóng tăng giá của các cổ phiếu liên quan đến AI trên toàn cầu.

Trước khi Unitree chính thức chào sàn chứng khoán Thượng Hải vào ngày 19/08, giá các hợp đồng tương lai vĩnh cửu trước IPO của công ty này trên một số nền tảng đã tăng lên gần 100 USD mỗi hợp đồng, cao hơn hơn 4 lần giá chào bán.

Diễn biến này phần nào báo hiệu sức nóng của cổ phiếu. Khi chính thức giao dịch, cổ phiếu Unitree đã có thời điểm tăng tới 629%.

“Thị trường hợp đồng tương lai vĩnh cửu đã dự báo cơn sốt trước khi nó thực sự xảy ra”, Dilin Wu, Chiến lược gia nghiên cứu tại Pepperstone, nhận định.

“Thứ từng là một sản phẩm ngách dành cho các nhà giao dịch am hiểu tiền mã hóa giờ đây đang trở thành cách để nhà đầu tư quốc tế tiếp cận những cổ phiếu Trung Quốc mà họ không thể dễ dàng giao dịch theo các kênh truyền thống.”

Một hợp đồng có tên xyz.UNITREE ghi nhận tổng giá trị giao dịch hơn 105 triệu USD chỉ trong vòng 24 giờ sau IPO, theo nền tảng giao dịch phi tập trung Hyperliquid.

Trong khi đó, khối lượng mở (open interest) – giá trị các vị thế phái sinh vẫn đang được duy trì và chưa tất toán – đạt khoảng 26 triệu USD vào trưa ngày 20/08, cho thấy sự quan tâm của nhà đầu tư vẫn ở mức cao.

Một trường hợp khác là CXMT, nhà sản xuất chip nhớ Trung Quốc vừa vượt Tencent để trở thành doanh nghiệp có giá trị lớn nhất nước này. Một hợp đồng perp gắn với cổ phiếu CXMT có giá trị vị thế mở khoảng 66 triệu USD vào trưa thứ Năm trên Hyperliquid.

Robot hình người của Unitree trình diễn tại Hội nghị Robot Thế giới ở Bắc Kinh ngày 19/8. (Ảnh: Wataru Suzuki)

Wu cho biết phần lớn nhà giao dịch các hợp đồng Unitree và CXMT là những nhà đầu tư cá nhân am hiểu công nghệ Trung Quốc tại khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Ngoài ra còn có các tổ chức văn phòng đầu tư (family office) và những tổ chức đầu tư quy mô nhỏ không có quyền tiếp cận trực tiếp chương trình Nhà đầu tư tổ chức nước ngoài đủ điều kiện (QFII) của Trung Quốc.

Không chỉ cổ phiếu Trung Quốc

Các doanh nghiệp Trung Quốc không phải là cái tên duy nhất thu hút dòng tiền vào thị trường này.

Hợp đồng tương lai vĩnh cửu gắn với cổ phiếu SK Hynix của Hàn Quốc nhanh chóng trở thành một trong những sản phẩm equity perp được giao dịch nhiều nhất. Các chỉ số chứng khoán lớn như S&P 500 cũng chứng kiến hoạt động giao dịch các hợp đồng tương tự gia tăng mạnh.

“Trong vài tháng qua, chúng tôi chứng kiến sự quan tâm đối với các hợp đồng tương lai vĩnh cửu gắn với cổ phiếu tăng mạnh, có thể gấp đôi, gấp ba, thậm chí gấp bốn lần”, Yoyee Wang, Giám đốc toàn cầu phụ trách tài chính truyền thống và RWA tại Bybit, cho biết.

Theo bà, khối lượng giao dịch equity perps trong một số thời điểm thậm chí vượt cả các hợp đồng perps gắn với tài sản tiền mã hóa.

“Dù đây vẫn là một thị trường tương đối mới so với các hợp đồng tương lai vĩnh cửu truyền thống trong lĩnh vực tiền mã hóa, tốc độ tăng trưởng cho thấy nhu cầu rõ rệt đối với một phương thức linh hoạt hơn để tiếp cận các tài sản truyền thống trong hệ sinh thái tài sản số”, Wang nói với Nikkei Asia.

Zhong Yang Chan, Giám đốc nghiên cứu tại CoinGecko, cho rằng sự kiện SpaceX niêm yết vào tháng 6 là một trong những động lực lớn thúc đẩy giao dịch perps.

Nhiều nhà đầu tư châu Á gần như không thể tham gia vào đợt chào sàn kỷ lục của công ty tên lửa do Elon Musk sáng lập. Vì vậy, họ tìm đến hợp đồng tương lai vĩnh cửu như một cách để đặt cược vào sự kiện này.

“Perps, giống như nhiều tài sản tiền mã hóa khác, được giao dịch 24/7, 365 ngày một năm, cho phép nhà giao dịch mở vị thế ngay cả khi thị trường tài chính truyền thống đóng cửa”, Chan nói.

“Chúng không bị giới hạn bởi biên giới, giúp nhà giao dịch tiếp cận những tài sản mà trước đây họ không thể giao dịch. Đồng thời, chúng cũng cho phép sử dụng đòn bẩy và thực hiện các vị thế bán khống”.

Tên lửa Starship cùng tầng đẩy Super Heavy v3 Booster của SpaceX cất cánh trong một chuyến bay thử nghiệm từ Starbase, bang Texas, ngày 24/7. Các chuyên gia cho rằng việc SpaceX niêm yết là một trong những động lực lớn thúc đẩy hoạt động đầu tư vào các hợp đồng “perp”. (Ảnh: Reuters)

Cơn sốt đến từ sự khan hiếm

Theo Tim Sun, nhà nghiên cứu cấp cao tại HashKey Group, các nhà đầu tư quốc tế mua perps gắn với CXMT hay Unitree “không nhất thiết vì họ tin đây là những doanh nghiệp dẫn đầu ngành”.

Động lực quan trọng hơn nằm ở sự khan hiếm của những cổ phiếu này trên thị trường chứng khoán Trung Quốc đại lục, trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ Mỹ – Trung ngày càng gay gắt.

Nói cách khác, chính việc khó tiếp cận trực tiếp các cổ phiếu “nóng” này đang tạo ra nhu cầu cho một thị trường phái sinh hoạt động như con đường vòng.

Tuy nhiên, thị trường perps vẫn chủ yếu do các nhà đầu tư cá nhân quen thuộc với tiền mã hóa chi phối. Các tổ chức lớn như công ty quản lý tài sản hay doanh nghiệp bảo hiểm phần lớn vẫn đứng ngoài cuộc do khung pháp lý đối với loại công cụ này còn hạn chế.

Tại nhiều thị trường, bao gồm Hồng Kông và Singapore, chỉ những nhà đầu tư chuyên nghiệp hoặc được công nhận mới được phép giao dịch perps.

Đòn bẩy cao, rủi ro cũng cao

Sức hấp dẫn của perps cũng đi kèm với mức độ rủi ro đáng kể.

Các hợp đồng này thường có biến động mạnh do hoạt động đầu cơ và việc sử dụng đòn bẩy cao. Để giao dịch bằng đòn bẩy, nhà đầu tư phải nộp một khoản tiền ký quỹ. Khi giá biến động quá mạnh và số dư không còn đủ để đáp ứng yêu cầu ký quỹ, vị thế có thể bị thanh lý bắt buộc.

Trong trường hợp đó, nhà đầu tư không chủ động đóng vị thế mà việc thanh lý được thực hiện bởi thành viên thanh toán bù trừ của sàn.

Cơ chế thanh lý này đóng vai trò như một van an toàn, giúp hạn chế tổn thất vượt quá khả năng chi trả của nhà đầu tư và giảm rủi ro cho hệ thống giao dịch.

Một vấn đề khác là giá hợp đồng perp có thể chênh lệch rất lớn so với giá cổ phiếu cơ sở, đặc biệt trong thời gian thị trường chứng khoán đóng cửa.

“Khi thị trường chứng khoán mở cửa trở lại, quá trình hội tụ giá có thể diễn ra rất khốc liệt và kích hoạt một làn sóng thanh lý dây chuyền”, Wu cảnh báo.

Tuy vậy, ông không cho rằng hợp đồng tương lai vĩnh cửu tự tạo ra bong bóng đầu cơ.

“Chúng chỉ khuếch đại những bong bóng đã tồn tại”, Wu nói.

“Cổ phiếu Unitree từng được nhà đầu tư cá nhân đăng ký mua cao gấp 8,000 lần lượng cổ phiếu chào bán. Nhu cầu đó vốn đã tồn tại. Các hợp đồng tương lai vĩnh cửu chỉ mang đến cho dòng vốn quốc tế một cách để tham gia vào cơn sốt vốn đã diễn ra”.

Vũ Hạo

FILI

– 14:46 21/08/2026