Xử lý đến cùng các vướng mắc, không đẩy doanh nghiệp đi vòng

Phát biểu mở đầu cuộc làm việc, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nêu rõ, thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về việc tiếp tục đồng hành với doanh nghiệp, Chính phủ đang triển khai các cuộc làm việc chuyên đề sau Hội nghị Thường trực Chính phủ gặp gỡ các doanh nghiệp ngày 18/7/2026.

“Thuế, hải quan là những lĩnh vực hết sức quan trọng, tác động trực tiếp đến chi phí, đến dòng tiền và đến năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp”, Phó Thủ tướng nói. Trong thời gian vừa qua, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ hết sức quyết liệt, tích cực chỉ đạo các bộ, ngành tháo gỡ các khó khăn, vướng mắc cho doanh nghiệp, đặc biệt là về vấn đề thể chế, cải cách hành chính, chuyển đổi số và quản lý rủi ro nhằm giảm thiểu các chi phí về thời gian, tiền bạc cho doanh nghiệp.

Tuy nhiên, Phó Thủ tướng nhìn nhận, qua thực tiễn, vẫn còn doanh nghiệp, hiệp hội doanh nghiệp tiếp tục có ý kiến, kiến nghị, phản ánh về vấn đề liên quan đến hải quan, chính sách thuế.

Trong lĩnh vực thuế, Phó Thủ tướng cho biết, doanh nghiệp tiếp tục phản ánh về thuế giá trị gia tăng, hoàn thuế, hóa đơn điện tử, thuế thu nhập doanh nghiệp, chính sách đối với doanh nghiệp chế xuất, doanh nghiệp vừa và nhỏ, hộ kinh doanh cũng như là chính sách thuế đối với các nhà thầu nước ngoài.

Đối với lĩnh vực hải quan, các kiến nghị tập trung vào thủ tục hải quan, kiểm tra chuyên ngành, phân loại hàng hóa, mã số hải quan, xác định giá trị hải quan và thời gian thông quan hàng hóa.

Theo Phó Thủ tướng, bước đầu cho thấy các kiến nghị của doanh nghiệp rất chính đáng, phần lớn xuất phát từ quá trình tổ chức thực hiện, cách hiểu và áp dụng luật chưa thống nhất giữa các cơ quan liên quan.

Với tinh thần tiếp tục lắng nghe, đồng hành và tháo gỡ thực chất những khó khăn, vướng mắc cho cộng đồng doanh nghiệp, Phó Thủ tướng đề nghị các hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp phản ánh những khó khăn, vướng mắc thực chất, nêu rõ nguyên nhân, tác động và đề xuất giải pháp khả thi để tháo gỡ.

“Tinh thần xuyên suốt của Chính phủ là lắng nghe, đồng hành và tháo gỡ thực chất, không để những khó khăn, vướng mắc trong quá trình thực thi làm ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Bộ Tài chính: 7 tháng miễn, giảm, gia hạn khoảng 173.600 tỷ đồng thuế, phí và tiền thuê đất

Thứ trưởng Bộ Tài chính Cao Anh Tuấn cho biết thời gian qua Bộ đã tập trung hoàn thiện chính sách, cải cách thủ tục hành chính, chuyển đổi số và hiện đại hóa quản lý thuế, hải quan theo hướng lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm; qua đó giảm chi phí tuân thủ, tháo gỡ khó khăn cho sản xuất kinh doanh và tạo thuận lợi thương mại.

Trong lĩnh vực thuế, Bộ Tài chính đã triển khai nhiều chính sách hỗ trợ như tiếp tục giảm 2% thuế giá trị gia tăng; miễn, giảm nhiều loại phí, lệ phí; gia hạn thời hạn nộp thuế và tiền thuê đất; điều chỉnh chính sách thuế đối với xăng dầu nhằm giảm chi phí đầu vào, đồng thời hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh và hoạt động đổi mới sáng tạo.

Trong 7 tháng đầu năm 2026, tổng quy mô miễn, giảm, gia hạn thuế, phí và tiền thuê đất đạt khoảng 173.600 tỷ đồng, góp phần cải thiện dòng tiền và giảm áp lực tài chính cho doanh nghiệp.

Cùng với đó, chi phí tuân thủ thủ tục hành chính trong lĩnh vực thuế đã giảm khoảng 51% so với năm 2024, tương đương khoảng 4.400 tỷ đồng. Dịch vụ thuế điện tử, dịch vụ công trực tuyến toàn trình, VNeID, hóa đơn điện tử và các nền tảng số tiếp tục được mở rộng.

Ngành thuế đã tổ chức 375 lớp tập huấn với hơn 91.000 lượt người tham gia và 500 hội nghị đối thoại với hơn 60.000 lượt người nộp thuế, hiệp hội, doanh nghiệp; đồng thời triển khai chiến dịch hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh chuyển từ thuế khoán sang kê khai.

Theo tổng hợp của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cộng đồng doanh nghiệp có 53 kiến nghị thuộc 10 nhóm vấn đề. Qua rà soát, Bộ Tài chính xác định 15 kiến nghị liên quan trực tiếp đến thuế, hải quan và tiếp cận tín dụng thuộc phạm vi quản lý; đến nay, hầu hết đã được hướng dẫn, giải đáp hoặc tiếp thu trong quá trình hoàn thiện chính sách.

Riêng các kiến nghị được phản ánh tại Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp, đến ngày 31/7/2026, Bộ Tài chính đã hoàn thành 100% việc nghiên cứu, xử lý các kiến nghị thuộc phạm vi chức năng, nhiệm vụ được giao. Bộ cũng tổng hợp thêm 43 kiến nghị của doanh nghiệp, hiệp hội và các bộ, ngành liên quan đến thuế, hải quan để tiếp tục nghiên cứu, xử lý.

Thời gian tới, Bộ Tài chính xác định tiếp tục hoàn thiện chính sách thuế, hải quan theo hướng tạo thuận lợi, giảm chi phí tuân thủ và tăng động lực đầu tư, sản xuất kinh doanh; trong đó chú trọng hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, hoạt động nghiên cứu và phát triển, hộ kinh doanh chuyển đổi thành doanh nghiệp.

Kiến nghị, đề xuất từ các doanh nghiệp

Phát biểu tại buổi làm việc, ông Đậu Anh Tuấn, Phó Tổng Thư ký VCCI đánh giá cao việc Chính phủ đề xuất giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân đối với hộ, cá nhân kinh doanh có mức doanh thu đến 10 tỷ đồng trong năm 2026 và năm 2027 và giảm 30% số thuế thu nhập cá nhân đối với doanh nghiệp siêu nhỏ có mức doanh thu năm đến 10 tỷ đồng trong năm 2026 và năm 2027.

Theo đại diện VCCI, qua tổng hợp phản ánh của cộng đồng doanh nghiệp, nổi lên 4 vấn đề lớn.

Thứ nhất, doanh nghiệp ngày càng quan tâm đến tính chắc chắn của nghĩa vụ thuế, hải quan, đặc biệt là nguy cơ những nghĩa vụ đã được xác nhận, hoàn thành có thể bị xác định lại sau nhiều năm.

Thứ hai, vướng mắc chủ yếu không còn nằm ở bản thân quy định mà ở cách hiểu và áp dụng chưa thống nhất giữa các cơ quan, địa phương và giữa các lĩnh vực quản lý.

Thứ ba, quá trình chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm chưa thực sự đồng bộ.

Thứ tư, ranh giới giữa hành vi vi phạm và rủi ro khách quan chưa được phân định rõ.

Từ thực tế trên, VCCI cho rằng trọng tâm cải cách thời gian tới cần chuyển mạnh từ giảm số lượng thủ tục sang nâng cao tính ổn định, thống nhất và khả năng dự báo của chính sách, đồng thời tăng cường quản lý dựa trên rủi ro, bảo vệ doanh nghiệp tuân thủ tốt và tiếp tục tháo gỡ những điểm chưa đồng bộ giữa các cơ quan quản lý.

Chủ tịch Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Việt Nam Nguyễn Văn Thân cho rằng vướng mắc lớn hiện nay nằm ở khâu thực thi và chi phí tuân thủ. Doanh nghiệp nhỏ, hộ kinh doanh còn hạn chế về công nghệ, phải thuê dịch vụ để thực hiện các thủ tục thuế, làm tăng chi phí. Hiệp hội đề nghị tiếp tục đơn giản hóa phương thức kê khai, nộp thuế, nhất là đối với doanh nghiệp nhỏ, siêu nhỏ và hộ kinh doanh; đồng thời sớm hoàn thiện chính sách hỗ trợ khu vực này.

Hiệp hội cũng kiến nghị tạo thêm cơ hội cho doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia các dự án đầu tư công, chuỗi cung ứng của doanh nghiệp lớn và doanh nghiệp FDI; mở rộng tín dụng ưu đãi, tín chấp và nghiên cứu mô hình ngân hàng số chuyên biệt để giảm chi phí vốn.

Đại diện Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) kiến nghị không thu VAT đối với hàng hóa tái nhập, tái xuất; đẩy nhanh hoàn VAT cho doanh nghiệp tuân thủ tốt, tăng áp dụng quản lý rủi ro và đơn giản hóa quy trình hoàn thuế điện tử.

Hiệp hội cũng kiến nghị rà soát chính sách thuế thu nhập cá nhân để hỗ trợ doanh nghiệp thu hút lao động; có giải pháp giảm chi phí logistics, minh bạch phụ phí vận tải và phát triển năng lực vận tải container lạnh trong nước.

Chủ tịch EuroCham (Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam) Bruno Jaspaert cho rằng bên cạnh hạ tầng và năng lượng, một khuôn khổ pháp lý minh bạch, đơn giản, dễ thực hiện là yếu tố quan trọng để nâng sức hấp dẫn của môi trường đầu tư Việt Nam.

EuroCham đề nghị có cơ chế chuyển tiếp rõ ràng, thống nhất khi thay đổi chính sách ưu đãi thuế ở cả Trung ương và địa phương; đồng thời xây dựng cơ chế khuyến khích chung đối với các khu công nghiệp sinh thái nhằm thúc đẩy đầu tư xanh.

EuroCham cũng kiến nghị chuyển mạnh sang hoàn VAT dựa trên quản lý rủi ro và hoàn thuế tự động, bảo đảm doanh nghiệp tuân thủ tốt được hoàn thuế đúng thời hạn.

Đại diện AmCham (Hiệp hội Thương mại Hoa Kỳ tại Việt Nam) kiến nghị tiếp tục các biện pháp hỗ trợ doanh nghiệp như giảm thuế VAT, đồng thời cân nhắc lộ trình áp dụng thuế tiêu thụ đặc biệt phù hợp để hỗ trợ phục hồi sản xuất, kích thích tiêu dùng.

Tại cuộc họp, lãnh đạo TP Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh, TPHCM và đại diện các bộ: Tài chính, Công Thương, Tư pháp, Nông nghiệp và Môi trường đã trả lời, làm rõ các vấn đề, giải đáp kiến nghị, tháo gỡ vướng mắc của các doanh nghiệp.

Không yêu cầu doanh nghiệp nộp lại dữ liệu cơ quan nhà nước đã có

Kết luận cuộc làm việc, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đánh giá cao các ý kiến thẳng thắn, trách nhiệm của cộng đồng doanh nghiệp, hiệp hội và các bộ, ngành, địa phương. Đây là những thông tin quan trọng để tiếp tục hoàn thiện chính sách, nâng cao hiệu quả thực thi, tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực cho đầu tư, sản xuất, kinh doanh, góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Phó Thủ tướng cho biết thời gian qua, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã quyết liệt chỉ đạo hoàn thiện thể chế, triển khai các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp, cải cách thủ tục hành chính và chuyển đổi số. Trong 7 tháng đầu năm 2026, tổng số thuế, phí, lệ phí được miễn, giảm, gia hạn khoảng 173.600 tỷ đồng; chi phí tuân thủ thủ tục về thuế giảm khoảng 51% so với năm 2024. Ngành hải quan cũng đẩy mạnh chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm và thí điểm mô hình thông quan tập trung tại Hải Phòng.

Phó Thủ tướng đánh giá cao những kết quả mà Bộ Tài chính, ngành Thuế, ngành Hải quan và các bộ, ngành địa phương đạt được trong thời gian vừa qua, đồng thời chỉ rõ khâu thực thi vẫn còn những vấn đề cần xử lý dứt điểm: cùng một quy định nhưng cách hiểu, áp dụng còn khác nhau; doanh nghiệp có lúc phải cung cấp lại thông tin cơ quan nhà nước đã có; một số hồ sơ xử lý kéo dài; phối hợp giữa thuế, hải quan và kiểm tra chuyên ngành chưa liền mạch; vẫn có phản ánh về yêu cầu bổ sung hồ sơ ngoài quy định, thái độ phục vụ và trách nhiệm giải trình của cán bộ thực thi.

“Từ các ý kiến hôm nay tôi cho rằng vấn đề trọng tâm không còn chỉ là ban hành thêm chính sách mà là bảo đảm thực thi thống nhất và xử lý đến cùng tất cả những vướng mắc”, Phó Thủ tướng nêu rõ.

Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng nhấn mạnh bốn yêu cầu: Thứ nhất là đúng pháp luật, đúng thẩm quyền, áp dụng thống nhất. Thứ hai là một thông tin chỉ yêu cầu doanh nghiệp cung cấp một lần, cơ quan nhà nước phải chủ động khai thác, chia sẻ dữ liệu. Thứ ba, quản lý theo rủi ro, chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm đối với doanh nghiệp tuân thủ tốt. Thứ tư là mọi kiến nghị phải rõ người, rõ việc, rõ thời hạn, rõ trách nhiệm và rõ kết quả. Cơ quan tiếp nhận có trách nhiệm phối hợp xử lý đến cùng, không đẩy doanh nghiệp đi vòng.

Trên tinh thần đó, Phó Thủ tướng đề nghị Bộ Tài chính phối hợp với VCCI và các hiệp hội doanh nghiệp tiếp tục rà soát tổng hợp các kiến nghị kèm theo thông báo kết luận của cuộc họp. Phó Thủ tướng lưu ý chia thành ba nhóm vấn đề: Thứ nhất là vấn đề cần xử lý ngay theo quy định hiện hành. Thứ hai là vấn đề cần hướng dẫn thống nhất, và thứ ba là vấn đề cần sửa đổi, bổ sung văn bản. Mỗi kiến nghị phải có cơ quan chủ trì, cơ quan phối hợp, sản phẩm đầu ra và ngày hoàn thành.

Thứ hai, đối với các kiến nghị thuộc thẩm quyền của Bộ Tài chính, cần khẩn trương xử lý hoặc có văn bản hướng dẫn trước ngày 31/8/2026, không để doanh nghiệp phải hỏi lại nhiều lần. Cụ thể, rà soát xử lý theo thẩm quyền và thống nhất hướng dẫn đối với các nhóm được phản ánh nhiều như hoàn thuế giá trị gia tăng, hóa đơn điện tử, chi phí được trừ, ưu đãi thuế, giao dịch liên kết.

Rà soát các hồ sơ tồn đọng, công khai rõ hồ sơ đủ điều kiện, hồ sơ cần bổ sung và lý do. Nghiên cứu triển khai sớm việc hoàn thuế giá trị gia tăng tự động dựa trên quản trị rủi ro ngay trong năm 2026.

Rà soát các vướng mắc về thông quan, quản lý rủi ro, doanh nghiệp chế xuất, kho ngoại quan, kiểm tra chuyên ngành. Đẩy nhanh thông quan tập trung, số hóa chứng từ và thực hiện nguyên tắc không yêu cầu doanh nghiệp nộp lại dữ liệu cơ quan nhà nước đã có.

Đối với nội dung phải sửa luật, nghị định, thông tư hoặc liên quan nhiều bộ, phải xác định rõ văn bản cần sửa, cơ quan chủ trì, cấp trình và tiến độ, báo cáo Thủ tướng Chính phủ, Phó Thủ tướng Chính phủ kết quả xử lý bước đầu trước ngày 31/8/2026.

Thứ ba, các bộ, ngành có nội dung liên quan phải phối hợp theo cơ chế một cửa, một đầu mối, một thời hạn. Trong 3 ngày làm việc, cử đầu mối xử lý khi nhận đề nghị phối hợp của Bộ Tài chính, phải có ý kiến trong 7 ngày làm việc. Hết thời hạn mà còn ý kiến khác nhau về quan điểm, cơ quan chủ trì tổng hợp ngay phương án, nêu rõ điểm thống nhất, chưa thống nhất và báo cáo cấp có thẩm quyền trong ngay 5 ngày làm việc tiếp theo.

Thứ tư, đối với cơ quan Thuế, Hải quan và địa phương, nghiêm túc quán triệt thực hiện: không yêu cầu thêm thành phần hồ sơ, điều kiện, thủ tục ngoài quy định; không yêu cầu doanh nghiệp cung cấp lại dữ liệu cơ quan nhà nước đã có; công khai đầu mối, tiến độ và lý do chậm. Người đứng đầu chịu trách nhiệm nếu để xảy ra né tránh, đùn đẩy, nhũng nhiễu, phản ánh lặp lại về cùng một cán bộ, đơn vị hoặc là thủ tục, phải được kiểm tra chấn chỉnh và xử lý theo quy định.

Thứ năm, đối với cộng đồng doanh nghiệp, Phó Thủ tướng đề nghị thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thuế, hải quan, khai báo trung thực, lưu giữ chứng từ, sử dụng hóa đơn và dịch vụ điện tử đúng quy định, chủ động chuẩn hóa dữ liệu, nâng cao năng lực tuân thủ.

Phó Thủ tướng đề nghị VCCI và hiệp hội doanh nghiệp tiếp tục tổng hợp gửi Bộ Tài chính các vấn đề còn vướng và tài liệu liên quan để có căn cứ xử lý. Đồng thời doanh nghiệp cần phản ánh ngay các trường hợp bị yêu cầu hồ sơ ngoài quy định, chậm xử lý không có lý do hoặc là có biểu hiện gây phiền hà, nhũng nhiễu. Cơ quan tiếp nhận phản ánh phải xử lý và phản hồi kết quả.

“Chính phủ nhất quán quan điểm hỗ trợ doanh nghiệp không chỉ ở chính sách mà phải thể hiện bằng từng hồ sơ được giải quyết đúng hạn, từng thủ tục được rút ngắn và từng chi phí được cắt giảm”, Phó Thủ tướng nhấn mạnh.

Phó Thủ tướng đề nghị Văn phòng Chính phủ phối hợp với Bộ Tài chính hoàn thiện thông báo kết luận trong 2 ngày làm việc, theo dõi tiến độ từng nhiệm vụ, báo cáo kết quả thực hiện tại phiên họp thường kỳ của Chính phủ hàng tháng, đồng thời tiếp tục đôn đốc cho đến khi các kiến nghị được xử lý dứt điểm.