OPEC lung lay khi Iraq dọa rời khối, giá dầu có thể lao dốc dưới 50 USD/thùng

OPEC lung lay khi Iraq dọa rời khối, giá dầu có thể lao dốc dưới 50 USD/thùng

Việc Iraq phát tín hiệu có thể trở thành nhà sản xuất dầu lớn tiếp theo rời OPEC đang làm dấy lên những lo ngại mới về tương lai của thị trường năng lượng toàn cầu.

Động thái này bổ sung thêm một yếu tố bất định đối với thị trường dầu mỏ trong năm 2026, sau hàng loạt biến cố như Mỹ tiếp quản các tài sản dầu khí của Venezuela hay xung đột quân sự giữa Mỹ, Israel và Iran.

Giới phân tích hiện đặt câu hỏi liệu các quốc gia vùng Vịnh khác có tiếp bước UAE rời OPEC+ để thoát khỏi các hạn ngạch sản lượng hay không, trong bối cảnh nhiều nước cần tăng khai thác nhằm tạo nguồn thu phục vụ tái thiết sau xung đột. OPEC+ là liên minh giữa Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) và các quốc gia đồng minh.

“Nội bộ OPEC đang xuất hiện những bất đồng có nguy cơ làm suy yếu liên minh và giảm động lực phối hợp kiểm soát giá dầu giữa các thành viên”, ông Robert Yawger, Giám đốc giao dịch hợp đồng tương lai năng lượng tại Mizuho Securities USA, nhận định.

Theo ông, nếu các quốc gia đồng loạt nâng sản lượng và đưa nguồn cung ra thị trường với tốc độ tối đa, giá dầu có thể giảm sâu, thậm chí xuống dưới 50 USD/thùng – mức thấp chưa từng ghi nhận kể từ đại dịch COVID-19.

Giá dầu Brent từng vượt 115 USD/thùng vào tháng 3 nhưng hiện đã lùi về quanh 75 USD/thùng, gần trở lại mức trước khi xung đột tại Trung Đông bùng phát.

UAE chính thức rời OPEC từ ngày 1/5. Đến ngày 25/6, Iraq cũng cảnh báo sẽ cân nhắc rời liên minh nếu không được phép nâng sản lượng khai thác.

Hiện Iraq là nhà sản xuất dầu lớn thứ sáu thế giới. Tương tự UAE, nước này đã đầu tư hàng tỷ USD để mở rộng công suất khai thác nhưng vẫn bị giới hạn bởi các hạn ngạch sản lượng do OPEC áp đặt, theo ông Yawger.

Dù vậy, vai trò của OPEC+ trong việc điều tiết thị trường dầu mỏ đã suy giảm đáng kể kể từ khi Mỹ vươn lên trở thành một trong những nhà sản xuất dầu lớn nhất thế giới. Khác với thập niên 1970, khi OPEC gần như có thể quyết định giá dầu toàn cầu, liên minh này hiện phải chia sẻ ảnh hưởng với nguồn cung ngày càng dồi dào từ Mỹ.

Bên cạnh đó, những biến động tại Venezuela và Iran cũng khiến việc cân bằng cung – cầu trở nên phức tạp hơn, buộc một số ít thành viên như Ả-rập Saudi, Iraq và Kuwait phải gánh phần lớn trách nhiệm điều tiết thị trường.

Theo ông Robert Yawger, trong suốt bốn tháng xung đột tại Trung Đông, OPEC gần như trở nên “lỗi thời” khi nhiều thành viên không thể đưa dầu ra thị trường. Thay vào đó, Mỹ nổi lên với vai trò là nhà cung cấp linh hoạt (swing producer) quan trọng nhất thế giới.

Ông Todd Fowler, lãnh đạo mảng năng lượng, tài nguyên thiên nhiên và hóa chất của KPMG tại Mỹ, cho rằng việc eo biển Hormuz bị phong tỏa là cú sốc lớn nhất đối với thị trường dầu mỏ. Sự kiện này làm gián đoạn dòng chảy dầu toàn cầu, buộc nhiều quốc gia phải sử dụng kho dự trữ chiến lược và đẩy nhanh các nguồn cung thay thế để bù đắp thiếu hụt.

Trong khi đó, phản ứng của OPEC+ khá hạn chế. Dù liên minh đã ba lần nâng hạn ngạch sản lượng trong năm nay, mức tăng vẫn quá nhỏ so với lượng dầu vùng Vịnh bị gián đoạn trong thời gian xung đột với Iran.

Giới phân tích cũng cho rằng sẽ cần nhiều năm để Venezuela khôi phục hệ thống hạ tầng dầu khí xuống cấp, trong khi cuộc xung đột với Iran đã bộc lộ những rủi ro an ninh đối với các mỏ dầu ở vùng Vịnh.

Theo ông Yawger, quyết định rời OPEC của UAE sau nhiều năm cân nhắc phản ánh mong muốn khai thác tối đa nguồn tài nguyên dầu khi điều kiện vẫn còn thuận lợi. Ông cũng nhận định Ả-rập Saudi – quốc gia dẫn đầu OPEC – khó có thể hài lòng khi UAE đã rời liên minh và Iraq tiếp tục phát tín hiệu làm điều tương tự.

“OPEC luôn muốn duy trì một mặt trận thống nhất”, ông nói, đồng thời cho rằng sẽ không bất ngờ nếu UAE, Iraq và thậm chí cả Ả-rập Saudi đồng loạt nâng mạnh sản lượng trong những tháng tới.

Dẫu vậy, Ả-rập Saudi vẫn nắm trong tay lợi thế mà không quốc gia nào khác có được: Công suất dự phòng đủ để nhanh chóng bổ sung hơn 2 triệu thùng dầu mỗi ngày ra thị trường. Điều này giúp Riyadh vẫn duy trì khả năng tác động đáng kể đến giá dầu toàn cầu, miễn là nguồn cung có thể được vận chuyển tới khách hàng.

Tuy nhiên, về dài hạn, OPEC có nguy cơ tiếp tục suy yếu nếu ngày càng nhiều thành viên rời liên minh. Những nước ở lại sẽ phải lựa chọn giữa việc tuân thủ các hạn ngạch sản lượng hoặc chấp nhận đánh mất thị phần vào tay các đối thủ như UAE và có thể cả Iraq.

Dù Baghdad chưa chính thức tuyên bố rời OPEC, ông Yawger cho rằng việc nước này công khai bày tỏ sự bất mãn với cơ chế hạn ngạch đã là một tín hiệu không mấy tích cực đối với tương lai của liên minh.

Vũ Hạo

FILI

– 11:56 26/06/2026