Thế giới rối loạn, chứng khoán toàn cầu vẫn lập đỉnh

Thế giới rối loạn, chứng khoán toàn cầu vẫn lập đỉnh

Thế giới đầy bất ổn nhưng thị trường dường như đang gạt bỏ lo ngại về tác động từ cuộc chiến Iran.

Bảy tuần vừa qua là một phép thử cực lớn đối với tâm lý nhà đầu tư. Lạm phát giá năng lượng đã tăng với tốc độ mạnh nhất trong một phần tư thế kỷ, theo các chuyên gia phân tích của UBS, và hoàn toàn có khả năng mọi thứ còn trở nên tồi tệ hơn. Ở nhiều khu vực trên thế giới, điều đó đã xảy ra. IMF cho biết nền kinh tế toàn cầu sẽ chậm lại với tốc độ tương tự thời kỳ Covid nếu tình hình tiếp diễn như hiện tại. NATO đang đối mặt nguy cơ. Địa chính trị rối ren. Chính phủ ở hầu hết mọi nơi đều phải nhanh chóng tìm nguồn tài chính cho quốc phòng.

Các đợt bùng phát bạo lực ở Trung Đông dĩ nhiên không phải là điều mới. Nhưng mỗi lần như vậy trong những năm gần đây, phản ứng của thị trường tài chính đều hạn chế vì nhà đầu tư tự trấn an rằng xung đột không lan rộng hoặc không làm tê liệt Eo biển Hormuz. Nhưng lần này, chúng ta đã có một cuộc xung đột quy mô lớn hơn, cùng với việc phong tỏa eo biển, và các thị trường nhạy cảm với rủi ro như chứng khoán — sau một nhịp giảm — vẫn tiếp tục tăng.

Những tiến triển hướng tới việc mở lại hoàn toàn eo biển, dù còn mong manh và chưa thể giải quyết ngay lập tức, càng tiếp thêm động lực tích cực. Có thể mất vài tuần hoặc vài tháng để trở lại bình thường, nhưng bằng cách nào đó, nhà đầu tư đã quyết định rằng điều đó thực sự không quá quan trọng. Chỉ cần có các cuộc đàm phán ở một mức độ nào đó, tiến triển theo hướng — dù còn mơ hồ và quanh co — tới một lệnh ngừng bắn thực sự, là đủ để khơi lại sự hưng phấn của thị trường vốn đã bị dập tắt ở đỉnh điểm của xung đột Iran vào tháng 03.

Giá dầu vẫn dao động quanh mức dưới 100 USD/thùng, cao hơn 45% so với đầu năm. Nhưng chứng khoán Mỹ đã xóa sạch mức giảm của tháng trước khi đo bằng chỉ số S&P 500, thậm chí còn lập đỉnh lịch sử mới. Lợi suất trái phiếu chính phủ — và theo đó là chi phí vay của thế giới — cao hơn so với sáu tuần trước, nhưng đã ổn định. Đồng USD, vốn thể hiện vai trò tài sản trú ẩn khá yếu trong giai đoạn căng thẳng nhất của cuộc chiến với Iran, đang giảm trở lại. Những người ủng hộ vàng đang khôi phục lại sự hứng khởi đầu cơ.

Các doanh nghiệp vẫn tích cực mua bán – sáp nhập và tiếp tục chi tiêu cho đổi mới và mở rộng. Cuộc thảo luận về AI, theo cách nói của Andrew Sheets tại Morgan Stanley, đã chuyển từ “điều gì xảy ra nếu nó thất bại?” sang “điều gì xảy ra nếu nó thành công?”. Nhìn chung, thị trường “mang đậm tinh thần hưng phấn”, ông cho biết.

Đúng như hình ảnh bi quan thường thấy của mình, các nhà đầu tư trái phiếu có vẻ nhạy cảm hơn với các tin tức từ Iran so với thị trường cổ phiếu. Như Jim Reid tại Deutsche Bank chỉ ra, cổ phiếu “đang thoát khỏi sự ràng buộc” với giá dầu, “trong khi trái phiếu gần như biến động đồng pha”. Trái phiếu chính phủ đã ổn định, nhưng chưa phục hồi từ cú rung lắc tháng 03 ở mức tương tự như cổ phiếu. Nhưng điều đó có thể là do trái phiếu ban đầu bị định giá sai, bị đẩy lên bởi lo ngại về AI và nền kinh tế Mỹ – những yếu tố hiện đang dần mờ nhạt.

Có lẽ chúng ta vẫn có thể sống chung với giá dầu quanh 100 USD/thùng và sự rạn nứt của trật tự quốc phòng toàn cầu? Giá trị thị trường của sự ổn định NATO dường như gần như bằng 0. Ngay cả khi bạn kỳ vọng một năm tích cực cho các tài sản rủi ro, diễn biến hiện tại vẫn thực sự đáng kinh ngạc.

Vậy nên hiểu điều này như thế nào? Matt King tại Satori Insights cho rằng nhà đầu tư đã “mệt mỏi vì chiến tranh” và “thị trường chỉ muốn mọi thứ kết thúc”. Điều này là đúng. Nhưng ông cũng đưa ra một điểm đáng chú ý khác, đó là dự báo đồng thuận về lợi nhuận doanh nghiệp hầu như không thay đổi và thậm chí vẫn đang tăng trưởng. Mùa công bố kết quả kinh doanh tại Mỹ mới ở giai đoạn đầu nhưng đang cho thấy những con số tích cực. Và trừ khi cuộc chiến Iran thực sự làm suy yếu hoạt động doanh nghiệp, nó sẽ không làm suy yếu thị trường cổ phiếu. Ông cho rằng “thật đáng kinh ngạc khi tài sản rủi ro vẫn đứng vững”.

Nhóm chiến lược đa tài sản luôn lạc quan của HSBC đã tóm lược tâm lý tích cực này một cách ngắn gọn: “Ít tiêu cực hơn cũng đã đủ tốt”. “Chúng tôi cho rằng các cảnh báo về sự tự mãn của nhà đầu tư sẽ xuất hiện nhiều trong những tuần tới”, họ cho biết trong một báo cáo tuần này. Nhưng họ cũng nhấn mạnh rằng tốc độ thay đổi mới là điều quan trọng. “Chúng ta không cần quay lại hoàn toàn trạng thái bình thường” để đảo ngược các biến động căng thẳng của thị trường trong sáu tuần qua, họ nói.

Nhưng điều này có thể phản tác dụng. Thị trường lạc quan có thể khuyến khích chính quyền Trump tiếp tục thử thách giới hạn chịu đựng của địa chính trị và thị trường tài chính, qua đó làm gia tăng rủi ro xảy ra sự cố. Nhưng nếu không có yếu tố nào phá vỡ trạng thái này – như một đợt tăng mạnh mới của giá dầu đẩy kinh tế Mỹ vào suy thoái, hoặc các đợt tăng lãi suất mạnh do các ngân hàng trung ương lo ngại lạm phát – thì rất khó để đi ngược lại thị trường. Hãy quan tâm ít hơn, và cứ thuận theo dòng chảy.

* Bài viết thể hiện quan điểm của Katie Martin trên Financial Times

Vũ Hạo

FILI

– 12:00 18/04/2026