Microsoft: AI Trung Quốc đang thắng thế trong cuộc đua bên ngoài phương Tây

Microsoft: AI Trung Quốc đang thắng thế trong cuộc đua bên ngoài phương Tây

Microsoft cảnh báo các tập đoàn AI Mỹ đang bị đối thủ Trung Quốc vượt mặt trong cuộc chiến giành người dùng bên ngoài phương Tây. Trung Quốc đã khéo léo kết hợp mô hình mã nguồn mở chi phí thấp với trợ cấp Nhà nước để tạo lợi thế.

Trong cuộc phỏng vấn với Financial Times, Brad Smith, Chủ tịch Microsoft, cho biết startup AI Trung Quốc DeepSeek đang thâm nhập nhanh chóng ở các thị trường mới nổi như châu Phi.

“Chúng ta phải nhận ra rằng hiện tại, khác với một năm trước, Trung Quốc đã có mô hình mã nguồn mở cạnh tranh. Thậm chí họ có nhiều hơn một mô hình”, ông Smith chia sẻ. “Họ được Chính phủ Trung Quốc trợ cấp, cho phép cạnh tranh với giá thấp hơn các công ty Mỹ”.

Brad Smith, Chủ tịch Microsoft

DeepSeek áp đảo ở thị trường mới nổi

Nghiên cứu mới của Microsoft cho thấy một thực tế đáng lo ngại. Việc DeepSeek phát hành mô hình ngôn ngữ lớn R1 một năm trước đã thúc đẩy mạnh mẽ việc sử dụng AI trên toàn thế giới. Điều này đặc biệt rõ rệt tại các nước phương Nam, nhờ “khả năng tiếp cận dễ dàng và chi phí thấp”.

Điều này đã giúp Trung Quốc vượt qua Mỹ trong thị trường toàn cầu các mô hình AI “mã nguồn mở” – những mô hình thường miễn phí để sử dụng, chỉnh sửa và tích hợp bởi các nhà phát triển.

Ngược lại, các ông lớn công nghệ Mỹ như OpenAI, Google và Anthropic lại tập trung vào việc giữ quyền kiểm soát hoàn toàn công nghệ tiên tiến nhất, thu lợi nhuận thông qua tài khoản trả phí hoặc hợp đồng doanh nghiệp.

Dữ liệu từ các sản phẩm Microsoft cho thấy DeepSeek đã chiếm 18% thị phần AI tại Ethiopia và 17% tại Zimbabwe.

Đáng chú ý hơn, tại những quốc gia nơi sản phẩm công nghệ Mỹ bị hạn chế hoặc cấm, DeepSeek đã giành được vị thế áp đảo với thị phần 56% tại Belarus, 49% tại Cuba và 43% tại Nga.

Tuy nhiên, Bright Simons, Phó chủ tịch think-tank IMANI tại Ghana và chuyên gia AI, cho rằng không có cách nào chính xác để biết DeepSeek có thực sự thắng thế ở châu Phi hay không.

“Người châu Phi không thể chi trả cho các giải pháp đắt tiền ngoài mã nguồn mở. Vì vậy chúng tôi phải chọn Llama của Meta hoặc các lựa chọn từ Trung Quốc”, ông Simons chia sẻ.

Ông cũng lưu ý người châu Phi đang phát triển các mô hình ngôn ngữ bản địa, ví dụ như Masakhane hoặc và InkubaLM.

DeepSeek đã làm chấn động Thung lũng Silicon khi ra mắt mô hình lý luận AI R1 năm ngoái. Công ty tuyên bố R1 được đào tạo với chi phí thấp hơn và cần ít sức mạnh tính toán hơn các đối thủ. DeepSeek dự kiến phát hành mô hình AI mới được mong đợi trước Tết Nguyên đán năm 2026.

Nghiên cứu Microsoft tiết lộ việc sử dụng AI hiện tập trung chủ yếu ở các nước phát triển: Gần 25% các nước phương Bắc sử dụng AI trong quý 4/2025, so với chỉ 14% các nước phương Nam (trung bình toàn cầu 16%).

Ông Smith cảnh báo khoảng cách ngày càng lớn này là “nguyên nhân lo ngại” và có thể “duy trì và mở rộng khoảng cách kinh tế lớn giữa Bắc và Nam”.

Ông đề xuất các nước châu Phi cần đầu tư rộng lớn hơn từ “các ngân hàng phát triển quốc tế” và “cơ sở cho vay” để xây dựng trung tâm dữ liệu và trợ cấp chi phí điện. “Nếu chỉ dựa vào dòng vốn tư nhân, tôi không tin điều đó đủ để cạnh tranh với đối thủ được trợ cấp ở mức độ như các công ty Trung Quốc”, ông nhấn mạnh.

Lợi thế của Mỹ

Ông Smith thừa nhận các công ty Mỹ vẫn có một số lợi thế: “Chúng ta có danh tiếng mạnh hơn về độ tin cậy, có quyền truy cập chip tốt hơn các công ty Trung Quốc… nhưng luôn phải cạnh tranh về giá”.

Vị Chủ tịch đưa ra lời cảnh báo mạnh mẽ về việc bỏ qua châu Phi – khu vực có dân số trẻ và tăng trưởng nhanh: “Nếu các công ty công nghệ Mỹ hoặc Chính phủ phương Tây nhắm mắt trước tương lai ở châu Phi, họ sẽ nhắm mắt trước tương lai của toàn thế giới, và đó sẽ là sai lầm nghiêm trọng”.

Ông lo ngại việc thiếu quan tâm đến việc triển khai AI tại những khu vực này có thể dẫn đến sự trỗi dậy của các hệ thống không phù hợp với giá trị dân chủ.

Cảnh báo của Microsoft phản ánh một thực tế đáng lo ngại. Trong khi các công ty Mỹ tập trung vào lợi nhuận từ các thị trường giàu có, Trung Quốc đang âm thầm chiếm lĩnh “phần còn lại của thế giới” thông qua chiến lược mã nguồn mở được trợ cấp mạnh mẽ.

Vũ Hạo

FILI

– 15:18 13/01/2026